Kooperatifin kuruluşu ve tesisler:
Sakarya’nın Karasu ilçesi Paralı köyünde yaşayan fındık üreticileri, ürünlerini kabuklu olarak tüccara satmak yerine birlikte hareket etmeyi tercih etti ve köy içinde bir Kırsal Kalkınma Kooperatifi kurdu. Proje adımları 2013 yılında atıldı; Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle önce kırma, ardından kavurma tesisleri hayata geçirildi.
Yaklaşık beş yıllık planlı çalışma sonucunda kooperatif, üretimi son ürüne dönüştürecek bir altyapı ve süreç ağı kurdu. Bugün kooperatifin ürün portföyü 20 farklı üründen oluşuyor ve bu ürünler Sakarya, Kocaeli ile Düzce'deki yerel zincir marketlerin raflarında yer alıyor. Üretim ve paketleme süreçlerinin köyde tamamlanması sayesinde ürünün katma değeri doğrudan üreticinin kasasına giriyor.
Üretim kapasitesi ve hedefler:
Paralı köyünün yıllık fındık üretimi yaklaşık bin ton seviyesinde. Bu üretimin ortalama yüzde 20’si kooperatif bünyesinde işlenip nihai ürüne dönüştürülebiliyor; hedef ise bu oranı zamanla yüzde 100’e taşımak. Süreç içinde sisteme yeni üyeler katılmaya devam ediyor, üretim kapasitesi ve çeşitliliği düzenli olarak artıyor.
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu, projenin kırsal kalkınma açısından örnek teşkil ettiğini vurgulayarak kooperatifin üreticilerin tüccara doğrudan satmak yerine kendi köylerinde katma değer yaratma amacına hizmet ettiğini belirtiyor. Çöpoğlu, tesislerin sırasıyla kırma ve kavurma olarak kurulduğunu ve tüm işlemlerin burada yönetilerek tamamlandığını aktarıyor.
Sakarya Çikolatası ve ihracat:
Kooperatif sadece iç piyasaya yönelik üretimle sınırlı kalmadı; üretilen bazı ürünler Sakarya Çikolatası adıyla Amerika’ya ihraç edildi. İsim değişikliğinin, Dubai çikolatasının gündemde olduğu dönemde yapıldığı, böylece ürüne bölgesel kimlik kazandırıldığı bildirildi. İlk ihracatla birlikte köydeki üretim çabalarının uluslararası pazara açıldığı somutlandı.
Kuzey Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Özgür Uğur, 2013’ten bu yana yapılan çalışmayı, yöreye hizmet ve istihdam yaratma amacıyla başlatılan bir süreç olarak tanımlıyor. Uğur, kooperatifin kantarı emanet alarak başladığını, bugünkü noktaya çok aşamalı ve sabırlı bir çalışmayla geldiklerini söylüyor ve ilerisi için daha büyük hedefleri olduğunu belirtiyor.
Köyde yaşam ve istihdam:
Kooperatif faaliyetleri köyde yeni iş imkanları da yarattı. Sezonsal dalgalanma olmakla birlikte yaklaşık 12 kadın çalışan kooperatif bünyesinde düzenli ve mevsimlik iş olanağı buluyor. Bu istihdam hem aile gelirlerini destekliyor hem de üretim süreçlerine kadın emeğinin doğrudan katılmasını sağlıyor.
Paralı köyünde dayanışma ve ortak sahiplenme öne çıkıyor. Köy sakinlerinden Bilgin Uğur Işık, çalışmanın büyük bir proje olduğunu, herkesin kendi ürettiği fındığı burada işlediğini ve işin hem keyifli hem de toplumsal bağları güçlendirici olduğunu vurguluyor. Günlük işlerin tamamlanmasının ardından köylüler ev ve hayvan işlerine geri dönüyor, böylece üretim ile yaşam birbirine entegre şekilde devam ediyor.
Kooperatifin arkasında duran aktörlerden biri de projenin finansman ve teknik destek ortağı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı. Kooperatif yetkilileri, ajansın desteğinin projenin ilerlemesinde belirleyici olduğunu belirterek teşekkürlerini iletiyorlar. Paralı örneği, fındık üreticileri için bütünsel bir model sunmayı hedefliyor; hem ürünün katma değerini artırmak hem de gelirin köyde kalmasını sağlamak bu modelin ana hedefleri arasında yer alıyor.
SAKARYA’NIN KARASU İLÇESİNE BAĞLI PARALI KÖYÜNDE FINDIK ÜRETİCİLERİ, ÜRÜNLERİNİ TÜCCARA SATMAK YERİNE KURDUKLARI KIRSAL KALKINMA KOOPERATİFİ İLE KATMA DEĞERLİ NİHAİ ÜRÜNE DÖNÜŞTÜRDÜ.
