Safran üretiminde dörtlü stigma umutları
UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Karabük’ün Safranbolu ilçesiyle özdeşleşen ve "dünyanın en pahalı baharatı" olarak anılan safran hasadı sürüyor. Safranın en değerli kısmını oluşturan kırmızı stigmalarda bazı bitkilerde normalde üç olan sayının dörde çıktığı gözlemlendi; bunun aynı sayıda çiçekten elde edilen ürün miktarını yaklaşık %33 artırma potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.
Gayza köyündeki Safranova bahçesinde üretilen, Avrupa Birliği coğrafi işaret tesciline sahip safranın kilogramı yüksek fiyatlarla alıcı buluyor; ürünün piyasa değerinin 800 bin ila 1 milyon 400 bin lira arasında değiştiği aktarılıyor. Bu yüksek ekonomik değerin yanı sıra safranın boya, yemek, kozmetik, ilaç ve gıda sektörlerinde kullanımı ile hücre yenileme, hafızayı güçlendirme, astım ve solunum yolu hastalıkları, sindirim ve diş eti sağlığı gibi faydaları üreticilerin çalışmaları için motivasyon oluşturuyor.
verim artışının kaynakları:
Safranbolu Ticaret ve Sanayi Odası (TSO) Meclis Başkanı Cengiz Ünal, Safranova’da sadece üretim yapmakla kalmayıp bitkinin verimliliğini artırmaya yönelik uygulamalar üzerinde çalıştıklarını söyledi. Ünal, normalde üç stigma ile yetişen bitkinin bazı örneklerinde dörtlü stigma oluştuğunu ve geçen yıl bazı sıralarda yaklaşık 8-10 kökte dörtlü stigma tespit ettiklerini aktardı. Bu bulgunun, üretimde verim artışı açısından umut verdiği ifade edildi.
Ziraat mühendisleri, oda ve ilgili kuruluşların ortak çalışmalarıyla dörtlü stigma oluşumunun yaygınlaştırılması ile safran soğanlarının daha fazla yavru vermesinin yolları araştırılıyor. Ünal, "Dörtlü stigma ve köklerinin daha fazla soğan verebilmesiyle ilgili konuyu çözebilirsek yüzde 30 daha fazla verim almış olacağız. Karabük’ümüze, Safranbolu’muza ve Türkiye’mize daha faydalı olacak diye düşünüyorum." sözleriyle beklentiyi dile getirdi.
genetik köken araştırmaları ve iş birlikleri:
Safranın kökenine ilişkin bilimsel araştırmalar da yürütülüyor. Ünal, Karabük Üniversitesi ile birlikte safran ve diğer endemik bitkilerin orijinlerinin belirlenmesine yönelik bir proje yürüttüklerini belirtti. Proje; Karabük Üniversitesi, Safranbolu TSO, TÜBİTAK ve Macaristan’daki bir üniversite ortaklığında gerçekleştiriliyor.
Çalışma kapsamında oluşturulacak laboratuvarda bitkilerin genetik kökenleri araştırılacak. Amaç, safranın Safranbolu’da mı yoksa başka bir bölge veya ülkede mi yetiştiğinin bilimsel yöntemlerle tespit edilmesi; ayrıca laboratuvarın sadece safran değil diğer endemik bitkilerin orijin tespitinde de kullanılması hedefleniyor.
Üretim teknikleri ile genetik araştırmaların birleşmesi, bölgedeki safran üretiminin sürdürülebilir biçimde artmasına katkı sağlayabilir. Dörtlü stigma ve soğan verimliliğinin yaygınlaştırılması çalışmalarının başarılı olması durumunda hem üretici gelirlerinde artış hem de Safranbolu markasının güçlenmesi bekleniyor.
‘Dünyanın en pahalı baharatı' safranın kırmızı hazinesindeki dörtlü stigma ürün miktarını artıracak
