Yozgat'a kazandırılacak önemli bir basın hazinesi
Emekli kütüphaneci Selahattin Öztürk, yıllar içinde biriktirdiği süreli yayın koleksiyonunu evinde kurduğu özel kütüphanede saklıyor. Öztürk'ün arşivinde Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi yayınlarına ait yaklaşık 800 bin poz gazete ve dergi kopyası bulunuyor. Bu zengin koleksiyonun odak noktasında ise Türk basın tarihinin önemli yapı taşlarından biri olan Tercüman-ı Ahval yer alıyor.
Tercüman-ı Ahval'in tam koleksiyonu hedefte:
Öztürk, Tercüman-ı Ahval'in toplamda yaklaşık 3 bin 500 sayfalık dijital kopyasının tamamının arşivinde bulunduğunu belirtiyor. Yayın hayatı boyunca 792 sayı yayımlanan gazetenin 790 sayısının dijital kopyalarını temin etmiş; geriye kalan 2 sayının ise Ankara Milli Kütüphane'de olduğunu ve oradan alınmasıyla koleksiyonu eksiksiz tamamlamayı planladığını söylüyor.
Arşivin bir bölümünün geçmişte Beyazıt Devlet Kütüphanesi'nde bulunduğu döneme dair de bilgi veren Öztürk, 1999 yılındaki deprem sonrası yaşanan yer değişiklikleri nedeniyle bazı kopyalara ulaşmanın çeşitli yöntemler gerektirdiğini aktarıyor. Kurum sorumlularından bazı kopyaları gönüllü olarak alabildiğini, bazılarını ise ücret karşılığında temin ettiğini ifade ediyor.
Agah Efendi'nin yaşam öyküsü ve gazetenin önemi:
Öztürk, gazetenin kurucusu Çapanzade Agah Efendi hakkında da bilgiler paylaştı. Agah Efendi'nin ailesinin aslen Yozgat Sorgunlu Çapanzadelerden olduğunu, babası Hulusi Efendi'nin Payitaht'a taşınmasının ardından Agah Efendi'nin Sarıyer'de doğduğunu anlattı. Tahsiline tıp fakültesinde başlayıp yarıda bırakan Agah Efendi'nin bu dönemin ardından İngilizce ve Fransızcayı iyi düzeyde öğrenmesiyle devlet memuriyetine geçtiği, tercüme kaleminde çalıştığı ve daha sonra Şinasi ile birlikte Tercüman-ı Ahval'i çıkardığı kaydedildi.
Tercüman-ı Ahval, şahıslar tarafından çıkarılan ilk Türkçe gazete olarak basın tarihinde ayrı bir pencere açıyor ve Öztürk'ün çabası bu mirası gün ışığına çıkarmayı amaçlıyor.
Öztürk'ün hedefi arşivi sadece toplamak değil; bu materyalleri yerel hafızanın hizmetine sunmak. Planlanan proje kapsamında Tercüman-ı Ahval kopyaları ve diğer süreli yayınlar, Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi'nde dijital olarak kullanıcıların erişimine açılacak. Böylece hem Yozgat'ın yetiştirdiği değerler görünür hale gelecek hem de araştırmacılar için önemli bir kaynak yaratılacak.
Öztürk, meslek hayatının yaklaşık 25 yılını süreli yayın bölümlerinde çalışarak ve dijitalleştirme projelerinde rol alarak geçirdiğini belirtiyor. Bu deneyim, koleksiyonu bir araya getirme ve dijital kopyaları düzenleme süreçlerinde kendisine rehberlik etti. Ayrıca Çapanzade Agah Efendi ve gazetesini tanıtan kısa bir yazısının Çare dergisinin 27. sayısında yayımlandığını da aktardı.
Projenin tamamlandığında, Tercüman-ı Ahval'in dijital arşivi Yozgatlıların ve araştırmacıların kullanımına sunulacak; böylece hem gazetenin hem de Agah Efendi'nin çalışmaları yerel ve ulusal bağlamda daha geniş bir erişime kavuşmuş olacak.
EMEKLİ KÜTÜPHANECİ SELAHATTİN ÖZTÜRK
