hasarın görünümü ve alınan önlem:
Tokat'ın Niksar ilçesindeki, Anadolu'nun ilk kapalı avlulu medreselerinden sayılan 869 yıllık Yağıbasan Medresesi'nin çatısında fırtınaların yol açtığı hasar, yerinde yapılan incelemelerde net biçimde görüldü. Yapının çatı örtüsünün bir bölümünde mavi bir branda ile geçici örtüleme yapılmış; ahşap tavan kaplamalarında ise açıklıklar ve yerinden çıkmış parçalar tespit edildi.
Gözlemlere göre çatıdaki hasar ilk olarak yaklaşık 4 yıl önce meydana gelen şiddetli bir rüzgâr olayı sırasında ortaya çıktı ve hasarlı kısmın bir bölümü bu tarihten sonra brandayla kapatıldı. Yaklaşık 3 ay önce yaşanan yeni bir fırtına ise çatının diğer bölümlerinde ek zarar oluşturdu. Şu an için çatıda kapsamlı bir onarım çalışması başlatılmadı; branda geçici bir koruma sağlıyor ancak yapının uzun vadeli korunması için daha kalıcı müdahaleler gerekiyor.
tarihi önem ve önceki restorasyon:
Medrese, Nizameddin Yağıbasan tarafından Danişmendliler döneminde 1157 yılında yaptırılmış, Niksar Kalesi’nin iç surlarına bitişik konumuyla dikkat çekiyor. Yaklaşık 11 metre çapındaki kubbesi ve iki eyvanlı planıyla mimari açıdan önem taşıyan yapı, 2009 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmişti. Restorasyonun ardından medresenin Niksar Belediyesi tarafından kiralandığı yönünde iddialar bulunuyor.
koruma gerekliliği ve beklenen adımlar:
Uzun yıllara tanıklık eden yapının ahşap ve çatı elemanlarındaki hasar, yağmur ve rüzgârla ilerleyen bozulmaya açık. Mevcut brandayla örtme yaklaşımı, kısa vadede içeriye su girişini sınırlasa da, kapsamlı onarım ve restorasyon gereksinimini ortadan kaldırmıyor. Uzman müdahalesi, özgün malzeme ve tekniklerin kullanıldığı bir onarım programı ile yapının hem mimari bütünlüğü hem de geleceğe aktarımı sağlanabilir.
Yerel yetkililer ve ilgili kurumlardan; hasarın tespiti, acil koruma önlemleri ve uzun vadeli restorasyon planının açıklanması bekleniyor. Korunmazsa yapı, hem mimari değerini hem de tarihî kimliğini daha fazla kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.
TOKAT'IN NİKSAR İLÇESİNDE, ANADOLU'NUN İLK MEDRESELERİNDEN BİRİ OLARAK BİLİNEN 869 YILLIK YAĞIBASAN MEDRESESİ'NİN ÇATISI, FIRTINALARDA GÖRDÜĞÜ HASARIN ARDINDAN ONARIM BEKLİYOR. ÇATININ BİR BÖLÜMÜNÜN BRANDAYLA KAPATILDIĞI TARİHİ YAPIDA, AHŞAP KAPLAMALARIN YERİNDEN ÇIKTIĞI GÖRÜLDÜ.
