Yeni teşvik ve kapsamı:
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yapay zekâ alanındaki patent başvurularına yönelik yeni bir teşvik açıkladı. Buna göre G06N uluslararası patent sınıfı kapsamındaki yapay zekâ buluşlarının acil araştırma raporu düzenleme ücretinde yüzde 50 indirim uygulanacak. Uygulama, üniversitelerde yürütülen Ar-Ge çalışmalarını, genç araştırmacıların projelerini ve yenilikçi teknolojilerin fikri mülkiyet yoluyla korunmasını desteklemeyi amaçlıyor.
Bu düzenleme, bütçe kısıtları nedeniyle patent süreçlerini erteleyen araştırmacılar için süreci hızlandırıcı ve maliyetleri düşürücü bir adım olarak değerlendiriliyor. Teşvik, sadece G06N sınıfına giren buluşları kapsıyor; dolayısıyla başvuruların sınıflandırılması ve yeniliğin niteliği başvuru sürecinde belirleyici olacak.
Hangi teknolojiler kapsamda?
G06N sınıfı, belirli hesaplama modellerine dayalı bilgi işlem sistemlerini içeriyor. Bu kapsamda yapay sinir ağları, makine öğrenmesi, derin öğrenme ve kuantum hesaplama gibi teknolojiler değerlendiriliyor. İstanbul Gelişim Üniversitesi TTO FSMH Sorumlusu Nihat Taşçı, bir başvuruda sadece "yapay zekâ" kelimesinin geçmesinin tek başına yeterli olmadığını; mevcut bir yapay zekâyı kullanarak işlem gerçekleştiren, yalnızca veri kaydı yapan ya da raporlama yapan çözümlerin farklı sınıflarda değerlendirilebileceğini belirtiyor. Taşçı, "Burada hesaplayan, üreten modeller öne çıkmaktadır" diyerek yenilik kriterinin önemine vurgu yaptı.
İGÜ'nün patent performansı ve ticarileşme:
Patent Effect raporlarına göre İstanbul Gelişim Üniversitesi, son dört yıldır yapay zekâ alanında en fazla patent başvurusu yapan üniversite konumunda. Taşçı, İGÜ'nün G06N sınıfında 65 dosya bulunduğunu, bunlardan 12'sinin tescilli olduğunu ve 2'sinin ticarileştiğini açıkladı. Kalan dosyaların ise tescil süreçlerinin devam ettiği belirtildi.
Üniversitenin ürünleştirdiği projeler arasında Uluslararası Buluş Fuarı (ISIF) tarafından altın madalya ile ödüllendirilen iki buluş dikkat çekiyor: "Çok Modlu Yapay Zekâ Güvenlik Katmanı" ile "Otonom Araçlarda Biyometrik Verilerin Güvenliğinin ve Gizliliğinin Korunmasını Sağlayan Sistem". Her iki buluşun da ticarileştirildiği ve sanayiyle buluşturulduğu ifade edildi.
TTO'nun rolü ve hedefler:
Taşçı, Teknoloji Transfer Ofisi'nin görevini yalnızca patent başvurularını yapmakla sınırlı görmediklerini; araştırmacıların çalışmalarını korumak, sanayi ile buluşmasını sağlamak ve ürünleşme süreçlerine katkı sunmak olarak özetledi. "Bizim burada görevimiz yalnızca buluşların patent başvurularını yapmak değil; araştırmacılarımızın ortaya koyduğu çalışmaların korunmasını sağlamak, sanayi ile buluşmasına aracılık etmek ve mümkün olduğunca bu çalışmaların birer ürüne dönüşmesine katkı sunmaktır." sözleri TTO'nun işlevini özetliyor.
Taşçı, ayrıca teşvikin teknolojiyi yalnızca tüketen değil, üreten bir gelecek hedefiyle örtüştüğünü vurguladı: "Yapay zekâ kullanımı ve üretiminin arttığı bu dönemde, özellikle teknolojiyi tüketen değil üreten bir gelecek için atılmış önemli bir adım olarak görüyorum." Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı hedefleri çerçevesinde ortaya çıkan ürünlerin korunmasının, geliştiricilerin haklarının güvence altına alınması ve teknolojinin gelirinin geliştiricilere ait olması yönündeki önemi de savunuldu.
Sonuç olarak, bakanlığın getirdiği yüzde 50 indirim uygulaması hem üniversitelerde yürütülen Ar-Ge faaliyetlerine hem de genç araştırmacıların patentleme süreçlerine doğrudan destek sağlayacak bir araç olarak değerlendiriliyor. İGÜ örneğinde görüldüğü üzere, doğru koruma stratejileri ve TTO desteğiyle buluşların tescil ve ticarileşme süreçleri hızlanabiliyor ve ülkenin yapay zekâ üretme kapasitesi güçlenebiliyor.
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ (İGÜ) TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ (TTO) FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKLARI (FSMH) SORUMLUSU NİHAT TAŞÇI
