TZOB Başkanı Bayraktar: Martta markette 41 üründen 33’ünde fiyat artışı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mart ayına ilişkin üretici ve market fiyatlarını değerlendirdi. Bayraktar, mart ayında markette takip edilen 41 üründen 33’ünde fiyat artışı, 8’inde ise fiyat azalışı görüldüğünü bildirdi.
Markette öne çıkan fiyat değişimleri
Bayraktar’a göre markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 119,1 ile karnabahar oldu. Karnabaharı, yüzde 91,3 ile sivri biber, yüzde 75,2 ile domates, yüzde 61,2 ile patlıcan ve yüzde 48,7 ile marul izledi. Market fiyatlarında en büyük düşüş ise yüzde 50,4 ile kabakta görüldü; kabaktaki düşüşü yüzde 18,3 ile salatalık, yüzde 6,5 ile fındık, yüzde 5,8 ile yumurta ve yüzde 4,6 ile yeşil soğan takip etti.
Mart ayı verilerine göre üretici ve market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün yüzde 275,8 ile karnabahar oldu. Fiyat farkında ikinci sırada yüzde 265 ile portakal, üçüncü sırada yüzde 239,6 ile pırasa, ardından yüzde 205,1 ile limon ve yüzde 187,2 ile maydanoz yer aldı. Buna göre; karnabahar üreticide 23,76 TL iken markette 89,29 TL, portakal üreticide 13,71 TL iken markette 50,04 TL, pırasa üreticide 16,64 TL iken markette 56,51 TL, limon üreticide 31,87 TL iken markette 97,23 TL ve maydanoz üreticide 8,56 TL iken markette 24,57 TL olarak kaydedildi.
Üretici fiyatları: Artış ve düşüş eğilimleri
Üreticide mart ayında 32 üründen 14’ünde fiyat artışı, 9’unda düşüş, 9’unda ise değişim olmadığı belirtildi. Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 55,1 ile kabaktayüzde 49 ile salatalık, yüzde 29,2 ile limon, yüzde 23 ile portakal ve yüzde 14,5 ile elma izledi.
Üreticide en yüksek artış yüzde 93,1 ile sivri biber oldu. Sivri biberdeki artışı yüzde 92,2 ile karnabahar, yüzde 70,9 ile marul, yüzde 64,3 ile domates ve yüzde 45 ile kuru soğan takip etti. Bayraktar, mart ayında markette en fazla artan ürünün karnabahar, üreticide ise sivri biber olduğunu; her iki piyasada da fiyatı en fazla düşen ürünün kabak olduğunu vurguladı.
Arz koşulları ve girdi maliyetlerinin etkisi
Bayraktar, mart ayındaki fiyat değişimlerinin arkasında hem iklim kaynaklı arz kesintileri hem de girdi maliyetlerindeki artışların olduğunu belirtti. Geçen ay yaşanan sel ve su baskınlarının domates, sivri biber ve marulda arzı azalttığını, bunun da fiyatları yukarı çektiğini söyledi. Kuru soğandaki artışın arkasında ihracata yönelik teşvik beklentisinin etkili olduğunu, karnabaharda arz daralmasının fiyatları yükselttiğini aktardı. Öte yandan son günlerde hava şartlarının düzelmesiyle salatalık ve kabakta arzın artması fiyat düşüşlerine yol açtı. Portakalda sezon sonu, limonda alınan ithalat rejimi kararı ve elmadaki talep azalmasının üretici fiyatlarını aşağı çektiğini ifade etti.
Girdi fiyatlarındaki artışlar
Girdi piyasalarına ilişkin verileri paylaşan Bayraktar, mart ayında gübre fiyatlarında aylık bazda belirgin artışlar yaşandığını söyledi. Buna göre; amonyum nitrat gübresi yüzde 26,5, amonyum sülfat gübresi yüzde 23,3, ÜRE gübresi yüzde 19,5, DAP gübresi yüzde 9,6 ve 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 8,3 oranında arttı. Yıllık bazda ise ÜRE yüzde 62,1, amonyum sülfat yüzde 62, amonyum nitrat yüzde 57,7, 20.20.0 kompoze yüzde 48,4 ve DAP yüzde 47,9 artış gösterdi.
Hayvancılık yemlerinde mart ayında süt yemi fiyatı aylık yüzde 4,7, besi yemi yüzde 4 yükselirken; yıllık verilerde besi yemi yüzde 37,3, süt yemi yüzde 34,1 artış gösterdi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatları yıllık yüzde 27,8 artış kaydetti. Mart ayında mazot fiyatı aylık yüzde 22,3, yıllık ise yüzde 57,9 oranında arttı.
Bayraktar’ın değerlendirmesi, mart ayında hem arz yönlü sıkıntıların hem de girdi maliyetlerindeki yükselişin fiyat hareketlerinde belirleyici olduğunu gösteriyor. TZOB verileri ürün bazında hem market hem de üretici fiyatlarındaki ayrışmaları ve maliyet baskılarını ortaya koyuyor.
TÜRKİYE ZİRAAT ODALARI BİRLİĞİ GENEL BAŞKANI ŞEMSİ BAYRAKTAR, "MART AYINDA MARKETTE 41 ÜRÜNÜN 33’ÜNDE FİYAT ARTIŞI, 8’İNDE İSE FİYAT AZALIŞI GÖRÜLDÜ" DEDİ.
