Siyezin anavatanı Kastamonu’da ekim sahası genişliyor
12 bin yıllık geçmişe sahip siyez buğdayının Kastamonu İhsangazi ilçesindeki üretim alanı büyüyor. İlçede yaklaşık 12 bin dekar alanda ekilen siyez, hem ham hem işlenmiş ürün olarak iç ve dış piyasada talep görüyor.
Bölgede "kabulca" veya "kaplıca" olarak da anılan siyezin yaklaşık %70'i bulgur olarak değerlendiriliyor; geri kalan kısmı un ve yem üretiminde kullanılıyor.
Coğrafi köken ve tescil
Siyez buğdayı literatürde Avrupa ülkelerinde de geçmişi olan bir tür olarak bilinse de, Türkiye'de Göbeklitepe ve Karacadağ çevresinde üretildiği kabul ediliyor. İhsangazi, geleneksel üretim yöntemleriyle öne çıkıyor; bölgenin siyez üretimi 2020 yılında coğrafi işaret alarak tescillendi ve "Hitit buğdayı" adıyla tescillenmiş ürün olarak tarihsel bir konuma ulaştı.
Sürdürülebilir üretim ve eko-turizm hedefleri
Kastamonu Üniversitesi öğretim görevlisi Hikmet Haberal ile yapılan çalışmalarda, siyezin sağlık açısından faydaları ve gastronomideki çeşitliliği öne çıktı. Haberal, siyezin tatlıcılık, pastacılık, sebzeli ve etli yemeklerde garnitür olarak, ayrıca Kastamonu'nun coğrafi işaretli çekme helvasının üretiminde kullanıldığını vurguluyor. Bu çeşitlendirme çabaları, siyezin eko-turizm ve gastronomi rotalarına dahil edilmesini amaçlıyor.
Haberal, bölgeyi turizm rotası haline getirme hedefini şu şekilde özetliyor: turistlerin Ilgaz'dan inip bu toprakları görüp ürünleri tatabilmeleri için rotaların İhsangazi üzerinden geçirilmesi; böylece Araç, Safranbolu ve Kastamonu şehir merkezine bağlanan bir turizm akışı oluşturulması planlanıyor.
Üreticinin deneyimi: İlaçsız, sulamasız üretim
İhsangazi'de siyez yetiştiriciliği yapan Yasin Ciğerci, siyezin üretim sürecini anlattı: ürün ekim ayı olan Ekim'de toprakla buluşuyor, sonraki süreçte tamamen kar ve yağmur suyuyla besleniyor; ilaçlama ve sulama yapılmıyor. Hasat Ağustos ayında yapılıyor ve üretim sonrası taş değirmende işleniyor.
Ciğerci, siyezin kendileri için hem ekonomik hem de kültürel değer taşıdığını belirtiyor: ürünün sap ve başakları dâhil her kısmı değerlendiriliyor, ilaçlama ve sulama gerektirmemesi nedeniyle maliyetler düşük ve atık neredeyse yok. Bu özellikler, siyezin İhsangazi için bir hazine olarak görülmesini sağlıyor.
Özetle, siyez buğdayının İhsangazi'deki üretimi hem tarımsal sürdürülebilirlik hem de gastronomi ve eko-turizm açısından değerlendirilerek bölgeye ekonomik ve kültürel katma değer sağlamayı hedefliyor.
ÖĞRETİM GÖREVLİSİ HİKMET HABERAL, İHSANGAZİ İLÇESİNDE SİYEZ YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN YASİN CİĞERCİ İLE BİRLİKTE İNCELEMELERDE BULUNDU.
