Edremit'te zeytinin her parçası ekonomiye dönüşüyor:
Balıkesir’in Edremit Körfezi’nde hasadı devam eden zeytinlerde, ağaçtan sofralığa kadar elde edilen ürünler sıfır atık anlayışıyla değerlendiriliyor. Bölgedeki yaklaşık 13 milyon zeytin ağacından toplanan ürünlerin sıkım işlemi fabrikalarda yapılıyor; elde edilen zeytinyağının yanı sıra geriye kalan posa, halk arasında "pirina" olarak bilinen zeytin hamuru, pirina işleme tesislerine gönderiliyor.
Pirina işleme süreci:
Pirinanın işlenmesi birkaç aşamadan oluşuyor. İlk olarak dekantörlerde yağ ve su ayrıştırılarak pirinanın nem oranı yaklaşık %50-55 seviyelerine düşürülüyor. Ardından bantlarla taşınan pirina, silindir fırınlarda yaklaşık 1000 derece ısıda kurutuluyor; kurutma sonrası nem oranı %7-8 seviyelerine indiriliyor. Bu kurutulmuş pirina, ekstraksiyon sisteminde yaklaşık 7-8 saat boyunca hekzan ile işlenerek yağları ayrıştırılıyor.
Pirinadan elde edilen yağlar asit derecelerine göre sınıflandırılıyor; uygun olanlar rafine edilip yemeklik yağa dönüştürülürken, yüksek asitli olanlar sabun üretiminde değerlendiriliyor. Tamamen yağları alınmış posa ise preslenerek enerji santrallerinde, sobalarda ve kalorifer kazanlarında yakıt olarak kullanılıyor.
Keskin Aral, Edremit Körfezi’nde faaliyet gösteren bir pirina işleme tesisinin müdürü, üretim süreçlerini şu sözlerle aktarıyor: "Dekantörlerden geçtiğinde pirinamızın içinden belli miktarda yağ ve su alınıyor ve nem oranı yüzde 50-55 seviyesine getiriliyor. Kurutma ocaklarımızdan geçen pirinamız, nem oranı yüzde 7-8’e düşürüldükten sonra ekstraksiyon sistemimizde 7-8 saat boyunca hekzanla işlem görüyor. Yüzde 70-80 nemle gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ediyoruz. Yağları asit derecelerine göre ayırıyoruz. Uygun olanlar rafinasyon işlemine alınarak yemeklik ve kızartmalık yağ haline getiriliyor. Yüksek asitli yağlarımızı ise sabun üretiminde değerlendiriyoruz. Ürünlerimizi iç pazarın yanı sıra Amerika ve Kanada başta olmak üzere birçok ülkeye ihraç ediyoruz."
Kullanım alanları ve çevresel katkı:
Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytinin hiçbir parçasının israf edilmediğini belirterek sürecin çevresel faydalarına dikkat çekiyor. Dr. Kıvrak, "Zeytin çevreci bir üründür. Çevreci ürün olmasının en önemli sebebi zeytinin yağını ayrı, meyvesini ayrı, yapraklarını ayrı ve posasını da ayrı değerlendiriyoruz. ... Tesislerde neminden arındırılan ve hekzan maddesiyle yağı alınan pirina, gübre ve yakıt sanayisine ciddi katkı sağlar. ... Doğru yöntemlerle toplanan zeytinden natürel sızma elde edildikten sonra kalan pirina yağı, özellikle rafine edildikten sonra yemeklerde ve yoğun kızartmalarda güvenle kullanılabilir." şeklinde konuştu.
Sonuç olarak Edremit Körfezi'ndeki pirina işleme faaliyetleri, hem atık yönetimi hem de katma değer yaratma açısından bölge ekonomisine önemli katkı sağlıyor; elde edilen yağ ve sabun hammaddeleri ile preslenen posa yakıtları hem iç pazarda kullanılıyor hem de başta Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada olmak üzere dış pazarlara ihraç ediliyor.
EDREMİT KÖRFEZİ'NDE HASADI DEVAM EDEN ZEYTİNLER; YAPRAĞINDAN MEYVESİNE, ÇEKİRDEĞİNDEN POSASINA KADAR HER AŞAMADA İŞLENEREK EKONOMİYE KAZANDIRILIYOR.
