Baba vasiyetinden kooperatife:
İstanbul'da yaşayan Hayriye Yüce, babasının "topraklarınızı değerlendirin" vasiyetini yerine getirmek üzere memleketi Kastamonu'nun Küre ilçesine bağlı Afşar İmam köyüne taşındı. Sürekli göç veren köyü ve ilçeyi ayağa kaldırmak amacıyla başlattığı çalışmalar kısa sürede somut projelere dönüştü. Yüce öncülüğünde 2024 yılının Kasım ayında Kastamonu Küre Girişimci Kadınlar Kooperatifini kurmak için kadınlar bir araya geldi.
Kooperatifin kuruluşu ve ilk adımlar:
Kuruluş sürecinde Yüce ve diğerleri, başlangıçta olumsuz tepkilerle karşılaştıklarını ancak azim ve inançla bu engelleri aştıklarını belirtiyor. Projede halk eğitim merkezinin desteği önemli bir rol oynadı; merkez, kursiyerleriyle birlikte Küre'nin geleneksel üretimlerinden olan kilim dokumacılığının yaşatılmasına katkı veriyor. Kaynaklarda kooperatifin kuruluşuna ilişkin hem 11 kadınla başlandığı hem de daha sonra 12 kadının bir araya geldiği ifade ediliyor.
Üretim alanları ve tescillenen ürünler:
Kooperatif, köyü adeta bir üretim merkezine dönüştürdü. Kilimin yanı sıra reçel, sirke, ekmek, mantı, su böreği ve baklava gibi gıda ürünleri üretiliyor. Yüce, üretim çeşitliliğini artırmak için mini mandıra anlayışıyla süt işleme ve kaşar üretimi hedeflediklerini, KOOP-DES destekleriyle makine alımı yaptıklarını ve prefabrik bir atölye inşa ederek yakında peynir üretimine başlayacaklarını aktarıyor.
Kooperatifin gıda üretimleri arasında yer alan reçel ve sirkelerin tescilleri alındı; unlu mamuller, mantı, su böreği ve baklava da tescil süreçleriyle birlikte sipariş üzerine üretiliyor ve etkinliklere gönderiliyor. Bu sayede hem yöresel tatlar korunuyor hem de yerel ekonomiye düzenli gelir akışı sağlanıyor.
Tarım, lavanta ve deri dokuma projeleri:
Yüce, kooperatifin yalnızca gıda üretimiyle sınırlı kalmayıp lavanta yetiştiriciliği, süt ürünleri üretimi ve deri dokuma gibi alanlarda da faaliyet yürüttüğünü söylüyor. Geçen yıl yapılan pilot dikimlerle lavanta yetiştirmenin mümkün olduğu anlaşıldı ve amaç, planlı dikimlerle hem üretimi hem turizmi destekleyecek bir "lavanta köyü" oluşturmak. Ayrıca deri dokuma, Küre'de ilk kez başlanan ve daha önce yurt dışından ithal edilen bir üretim alanı olarak öne çıkıyor; dört kadınla başlanan bu atölye yerli üretim kapasitesi oluşturmayı hedefliyor.
Proje yapısı ve toplumsal etkiler:
Kooperatifin yürüttüğü çalışmalar arasında sekiz atölyeden oluşan Küresel Sanat Evi projesi de bulunuyor. Proje; ilçenin tarihi, bakır madeninin geçmişi, bakır atölyelerinin kurulması ve Küre kiliminin coğrafi işaretinin alınması gibi unsurları kapsıyor. Amaç, hem turizmi canlandırmak hem de geri dönüşleri başlatıp yerel istihdamı artırmak.
Kooperatif üyeleri, üretim süreçlerine farklı ekiplerle katkı sağlıyor: bir ekip hamur işleriyle ilgileniyor, bir ekip ekmek yapıyor, diğerleri reçel, sirke ve şekerleme üretiminde çalışıyor. Üyelerden Raziye Türkmez gibi kadınlar, kişisel denemeler ve öğrenme süreçleriyle reçel çeşitleri, pekmez ve yöresel bitkilerin işlenmesi gibi alanlarda kendilerini geliştiriyorlar.
Hayriye Yüce için bu çalışma, hem babasının vasiyetini yaşama geçirmek hem de köyün ve ilçenin demografik olarak canlanmasını sağlamak anlamına geliyor. Uzun süren sağlık mücadelesi ve kişisel çabalarına rağmen Yüce, köylülerin ve yerel yöneticilerin desteğiyle projeleri hayata geçirerek bölgeye yeni bir toplumsal ve ekonomik dinamizm kazandırmayı amaçlıyor.
HAYRİYE YÜCE, ARKADAŞLARIYLA KURDUĞU KOOPERATİF ÇATISI ALTINDA ÇOK SAYIDA ÜRÜN ÜRETİYOR.
