Baba vasiyetinden kooperatif kurmaya:
İstanbul'da yaşayan Hayriye Yüce, babasının "topraklarınızı değerlendirin" vasiyetini yerine getirmek üzere memleketi Kastamonu'nun Küre ilçesine bağlı Afşar İmam köyüne dönerek harekete geçti. Sürekli göç veren köy ve ilçeyi ayağa kaldırmak amacıyla yola çıkan Yüce, öncülüğünde bir araya gelen kadınlarla Kastamonu Küre Girişimci Kadınlar Kooperatifi'ni 2024 yılının Kasım ayında kurdu. Kuruluş sürecinde, başlangıçta karşılaştıkları “yapamazsın, olmaz” itirazlarını, azim ve inançla aştıklarını anlatan Yüce, babasının vasiyetinin kendileri için bir hedef ve yol haritası olduğunu belirtiyor.
Geleneksel üretimden modern atölyelere:
Kooperatif çatısı altında toplanan kadınlar, ilçenin tarihi üretim mirası üzerinde çalışmaya başladı. Küre kilimi geleneğinin geçmişinin 1800’lü yıllara dayandığını söyleyen Yüce, kilimin yangından kurtarılmış örnekleriyle başlanan çalışmalar sayesinde bu geleneğin yeniden gündeme getirildiğini ifade etti. Halk Eğitim Merkezi'nin desteğiyle kurslar ve uygulamalı eğitimlerle kilim dokumacılığı yaygınlaştırıldı.
Köyde üretim hattı genişletildi; reçel, sirke, ekmek, mantı, su böreği ve baklava gibi gıda ürünlerinin yanı sıra lavanta yetiştiriciliği, süt ürünleri üretimi ve deri dokuma gibi alanlarda da çalışmalar yürütülüyor. Üretim organizasyonu ekiplere ayrılarak yürütülüyor: bir ekip hamur işleri, bir ekip ekmek, bir ekip reçel ve şekerleme grubu üzerine yoğunlaşıyor. Ürünlerin bir kısmı sipariş üzerine hazırlanıyor ve etkinlikler için tedarik sağlanıyor.
Mini mandıra ve süt işleme yatırımı:
Yüce, süt ürünleri üretimi için bir "mini mandıra" modeli kurma planlarını aktardı. Süt işleme tesisi ve kaşar peynir üretimi için makinelerin KOOP-DES destekleri kapsamında alındığını, kırsal kalkınma destekleriyle prefabrik bir atölye inşa ettiklerini ve önümüzdeki yıldan itibaren peynir üretimine başlamayı hedeflediklerini söyledi. Bu adımın köyde kalıcı istihdam ve yerel katma değer yaratması bekleniyor.
Lavanta köyü ve turizm hedefi:
Kooperatifin planları arasında bir "lavanta köyü" oluşturmak da bulunuyor. Pilot dikimler geçen yıl yapıldı ve iklim ile toprak koşullarının uygunluğu tespit edildi. Yüce, planlı dikimler ve etkinlik alanları oluşturularak bölgenin turizme açılacağını, bu sayede hem üretim hem de ziyaretçi ekonomik döngüsünün güçleneceğini belirtti.
Deri dokuma ve Küresel Sanat Evi projesi:
İlçeye özgü projeler arasında Sekiz atölyeden oluşan Küresel Sanat Evi bulunuyor. Proje, turizmi canlandırma, geri dönüşleri başlatma ve istihdam oluşturma açısından önem taşıyor. Proje kapsamında bakır madeninin tarihi, bakır atölyelerinin kurulması ve Küre kiliminin coğrafi işaretinin alınması hedefleniyor. Yüce, deri dokuma mesleğini ilçede ilk kez başlattıklarını, dışarıdan ithal edilen bir ürünü yerelde üretme fikriyle dört kadınla birlikte küçük bir deri atölyesi kurduklarını anlattı.
Kooperatif çalışmaları içinde ürün güvenliği ve marka değeri oluşturma adımları da atıldı. Reçellerin ve sirkelerin tescilleri alınırken, unlu mamuller, mantı, su böreği ve baklava için de tescil süreçleri tamamlandı. Bu tesciller, üretimin pazarlanması ve siparişlerle çalışma kapasitesinin artırılması açısından önemli görülüyor.
Üyelerin deneyimleri ve hedefleri:
Kooperatif üyelerinden Raziye Türkmez, Hayriye Yüce'nin çağrısıyla çalışmalara katıldığını, reçel ve sirke üretimlerinde kendi denemeleriyle ilerlediğini söyledi. Türkmez, "Öğrenmenin yaşı ve sınırı yoktur" diyerek farklı meyve ve otlardan reçel, pekmez ve sirke denemeleri yaptığını, başarının tekrarla geldiğini anlattı. Üyeler, kişisel gelişim, gelir elde etme ve köyde kalıcı bir ekonomik yapı oluşturma motivasyonuyla çalışıyor.
Hayriye Yüce ve kooperatif üyeleri, köyü adeta bir üretim merkezine dönüştürme vizyonuyla hareket ederek hem yerel kültürü yaşatmayı hem de ekonomik olarak bölgeye geri dönüşleri desteklemeyi amaçlıyor. Kurumsal destekler, yerel aktörlerin iş birliği ve kadınların kararlı çalışması, projenin sürdürülebilirliği için temel unsurlar olarak öne çıkıyor.
Vasiyet üzerine baba topraklarına döndü, kadınlarla birlikte köyünü adeta fabrikaya dönüştürdü
