Antalya Serbest Bölge’de ticaret ve yat üretiminde dikkat çekici büyüme
Antalya Serbest Bölge, yılın ilk 4 ayında ulaştığı ticaret hacmi, ihracat ağırlıklı üretim yapısı ve yat sektöründeki kümelenme ile ekonomi için önemli katkısını sürdürdü. ASBAŞ Genel Müdürü Zeki Gürses bölgenin performansını, istihdam verilerini ve altyapı yatırımlarının etkilerini değerlendirdi.
Ticaret hacmi ve istihdam
Antalya Serbest Bölge’nin ilk 4 aydaki ticaret hacmi 408 milyon dolar. Gürses, geçen yıl aynı dönemde bu rakamın 395 milyon dolar olduğunu ve bunun %3’lük bir artışa işaret ettiğini belirtti. Nisan sonu itibarıyla bölgede 79 firma faaliyet gösteriyor; bunların 44’ü yat sektöründe kümelenmiş durumda. Bölgedeki diğer öne çıkan sektörler arasında medikal (4 firma) ve elektronik (13 firma) bulunuyor.
Gürses, Antalya Serbest Bölge’deki istihdamın yaklaşık 7 bin 200 kişi olduğunu, dönemsel dış desteklerle bu sayının aylık ortalama 10 binin üzerinde olabildiğini ifade etti.
İhracat ağırlığı ve bölgesel katkı
Bölgenin en belirgin özelliği ihracat ağırlıklı üretim yapısı; Nisan ayı itibarıyla ihracatın ithalatı karşılama oranı %192 olarak gerçekleşti. Gürses, ülke genelinde ihracat/ithalat oranının gerilediğine dikkat çekerek, Antalya Serbest Bölge’de bunun tersine bir eğilim olduğunu ve bunun katma değerli üretimin göstergesi olduğunu vurguladı.
Antalya ilinin toplam ihracatının %27’sinin serbest bölgeden karşılandığını söyleyen Gürses, bölgenin ülke sıralamasında bir il olarak değerlendirildiğinde 28’inci sırada yer alacağını belirtti.
Yat sektörü: Kapasite, teslimatlar ve uluslararası pazarlara erişim
Yat üretimi, bölgenin döviz kazandırıcı faaliyetleri, alt sektörlere sağladığı katkı ve nitelikli istihdam nedeniyle stratejik önemde. Gürses, bölgenin 80’in üzerinde ülkeyle ticaret ilişkisi bulunduğunu ve yat ihracatının dünyanın farklı noktalarına yapıldığını söyledi. Avrupa Birliği ile ticaret hacminin %50’nin üzerinde olduğunu ve Amerika dahil OECD ülkeleri ile de çalışıldığını aktardı.
2021’de tamamlanan yaklaşık 17 milyon dolarlık altyapı yatırımlarıyla birlikte bölge, Doğu Akdeniz’de en kapasiteli yat üretim ve bakım-onarım merkezlerinden biri haline geldi; artık 90 metreye kadar yat imalatı yapılabiliyor ve 2 bin tona kadar yatlara hizmet verilebiliyor.
Gürses, 2025 sonuna kadar imal edilen 832 tekneye ek olarak yılın ilk 4 ayında 12 teknenin daha teslim edildiğini, böylece toplam üretilen yat sayısının 844’e ulaştığını belirtti. 2000–2025 döneminde üretilen yatların ortalama boyu 18 metre iken, bu yılın ilk 4 ayında ortalama boy 30 metreye çıktığını söyledi.
Bakım-onarım, rıhtım kapasitesi ve ticaret hacmi
Altyapı yatırımlarının ardından Akdeniz ve Orta Doğu’dan büyük yatların bakım-onarım için bölgeye ilgisi arttı. Şu ana kadar bakım-onarıma gelen tekne sayısı 248, bunların 218’i teslim edildi, 30 tanesinin çalışması devam ediyor. Bu faaliyetlerden elde edilen ticaret hacmi 144 milyon dolar olarak kaydedildi.
Gürses, yaklaşık 400 metrelik yat bağlama rıhtımına rağmen kapasitenin dolduğunu, liman başkanlıklarının izniyle yükleme-boşaltma rıhtımlarının da yat bağlama için kullanıldığını belirtti. Ayrıca geçen aylarda 80 metrelik bir teknenin bakım-onarımının tamamlandığı, 74 metrelik bir başka teknenin gelmek için talepte bulunduğu aktarıldı.
Altyapı yatırımlarının etkisi ve küresel görünürlük
Rıhtım, 560 tonluk travellift ve modern yat bağlama yatırımları firmaların daha büyük sipariş almasını sağladı. Üretilen yatlar Monaco, Cannes ve Florida gibi önemli uluslararası fuarlarda sergileniyor; Gürses, 'her üretilen yat yeni bir müşteri kazandırıyor' değerlendirmesini yaptı.
Medikal ve elektronik sektörleri
Bölge sadece yat üretimiyle sınırlı kalmıyor; elektrik-elektronik ve medikal sektörleri de katma değerli üretim açısından öne çıkıyor. Elektronik alanda faaliyet gösteren firma sayısı 13e yükseldi. Gürses, elektronik ürünlerin kilogram başına yüksek ihracat değerlerine sahip olduğunu ve medikal sektörünün özellikle kadın istihdamına katkı sağladığını vurguladı (medikalde yaklaşık %80 kadın istihdamı).
'Amanda' süperyatı: Teknik özellikler ve teslimat takvimi
Nebula Tersanesi tarafından inşa edilen 58 metrelik 'Amanda' süperyatı, bölgedeki kapasitenin geldiği noktayı gösteriyor. Nebula Yat Yönetim Kurulu Başkanı Serkan Sürer Amanda hakkında şunları aktardı: tekne tasarımcısı Espen Oeino, yapım süresi 3 yıl, 1.300 groston hacim ve dizel-elektrik sevk sistemi. Yatta 7 misafir kabini ve 15 kişilik mürettebat kapasitesi bulunuyor; misafir kapasitesi 14 kişi olarak planlandı.
Teknenin dynamic positioning (çapa atmadan sabit durma) sistemine sahip olduğu, 6 güverte ve asansör, servis mutfakları ile otel standardında donanımlar içerdiği belirtildi. Sürer, Amanda'nın suya indirildiğini ve test süreçlerinin başladığını, teslimatın Haziran 2026 planlandığını ifade etti.
Sonuç: Antalya Serbest Bölge, altyapı yatırımları, yat sektöründeki kümeleşme ve ihracat odaklı üretimiyle bölgesel ve uluslararası pazarlarda etkinliğini artırıyor. Özellikle büyük yat imalatı ve bakım-onarım kapasitesindeki artış, bölgenin ekonomik katkısını güçlendiriyor.
AMANDA
