TTK ve TENMAK arasında protokol
Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ile Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) arasında, taşkömürü ve kömür yıkama atıklarından ileri teknoloji ürünlerinde kullanılan nadir toprak elementi elde edilmesine yönelik AR-GE çalışmalarını kapsayan bir protokol geçtiğimiz aylarda imzalandı. Protokol, Zonguldak merkezli araştırma ve geliştirme faaliyetlerini amaçlıyor.
Araştırmanın kapsamı ve hedefleri
Protokolün temel hedefi, kömürün kendi bünyesi ile kömür işleme atıkları ve kül gibi ikincil kaynakların araştırılması yoluyla nadir toprak elementleri potansiyelini ortaya koymak. Çalışma; laboratuvar ölçeğinde analizler, yakma/kalıntı değerlendirmeleri ve atıkların ayrıştırılması gibi adımları içerecek şekilde planlanıyor.
Uzman değerlendirmesi
Doç. Dr. Serdar Yılmaz (Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Maden Mühendisliği Bölümü) protokolün değerli olduğunu ve bölgeye katkı sağlayabileceğini vurguladı. Yılmaz, konuyla ilgili görüşünü şöyle aktardı:
"Özellikle ikincil kaynaklar dediğimiz kaynakların araştırılması söz konusu. ’Kömürün bünyesinde veya atıklarında bir nadir toprak elementleri bulabilir miyiz?’ çerçevesinde AR-GE çalışmasına yönelik proje imzalandığını biliyoruz. İnşallah bu tür şeyler bulunursa bölgeye de katma değer sunacaktır diye düşünüyorum. Aynı zamanda atıkların değerlendirilmesi açısından da bu konuyu önemsiyorum."
Araştırma yöntemi ve dikkat edilecek noktalar
Yılmaz, araştırmanın çok yönlü yürütülmesi gerektiğini belirtti: kömürün kendi bünyesi, kül birleşikleri, cevher hazırlama atıkları ve uçucu kül (kömür yandıktan sonra oluşan ince toz kalıntılar) gibi farklı materyallerin incelenmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca kömürün killi yapılarının (şist benzeri litolojilerin) da araştırma kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini aktardı.
Yılmaz, laboratuvar ölçeğinde yapılacak deneylerin önemine dikkat çekerek, hızlı yakma yerine yavaş yakma ve ardından ortaya çıkacak kalıntıların analiz edilmesinin doğru yaklaşım olacağını belirtti. "Kömürü yakalım, bunun külüne bakalım" gibi aceleci yaklaşımların yeterli olmayacağını vurguladı ve sistematik araştırma gerekliliğine işaret etti.
Bölge ve sektör açısından beklenen kazanımlar
Projenin başarıya ulaşması halinde, bölgeye katma değer sağlanması ve atıkların değerlendirilmesi yoluyla çevresel ve ekonomik faydalar elde edilmesi bekleniyor. Bu tür ikincil kaynakların değerlendirilmesi, hem madencilik atık yönetimi hem de stratejik madde arzı açısından önem taşıyor.
Ulusal ve uluslararası bağlam
Yılmaz, başta ABD ve Çin olmak üzere birçok ülkenin nadir toprak elementleri üzerine çalışmalar yürüttüğünü, Türkiye'de ise araştırmaların ETİ Maden, TENMARK ve MTA aracılığıyla sürdüğünü ifade etti. Bu protokolün, ülke içindeki araştırma çabalarına Zonguldak ekseninde katkı sağlaması bekleniyor.
Projenin bir sonraki aşamaları olarak laboratuvar ölçekli deneyler, yavaş yakma uygulamaları ve ortaya çıkan kalıntıların ayrıntılı analizi öne çıkıyor. Bu adımların tamamlanmasının ardından saha uygulamaları ve değerlendirmeler gündeme gelebilir.
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ (BEUN) MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. SERDAR YILMAZ, SÖZ KONUSU PROTOKOLÜN DEĞERLİ OLDUĞUNA DİKKAT ÇEKTİ.
