Tunceli'de çoban sorunu büyüyor
Tunceli'de küçükbaş hayvancılığın sürdürülebilirliğini tehdit eden çoban eksikliği bu yıl da devam ediyor. Geçen yıl zaman zaman 130 bin liraya çıkan ücretler, bu yıl bazı işletmelerde 150 bin liraya ulaşıyor; ancak üreticilerin aradığı kalıcı çoban hâlâ bulunamıyor.
Ücretler yükseldi, iş gücü bulunamıyor:
Üreticiler aylık 100 ile 150 bin lira arasında maaş teklif ederek personel çekmeye çalışıyor. Buna ek olarak yemek, yatacak yer ve günlük ihtiyaçlar da sağlanıyor. Yine de özellikle yaylalarda hayvanların bakımını, beslenmesini ve sağımını üstlenecek nitelikli eleman bulmakta zorlanılıyor. Bu boşluk, üreticileri geçici ve yabancı uyruklu işçiye yönlendirdi.
Afgan uyruklu çobanların tercih edilmesi bir nebze çözüm sağlasa da, bu çalışanların bir süre sonra işi bırakarak gitmesi üreticilerin sorununu derinleştiriyor. Üreticiler, yüksek ücretlerin işin sürekliliğini garanti etmediğini vurguluyor.
Üreticilerin çaresizliği ve olası sonuçlar:
Pertek'ten gelen üretici Mehmet Demir, çoban bulma sıkıntısını şu sözlerle özetliyor: "Kendimi bildim bileli hayvancılıkla uğraşıyorum. Yıllık 2 çoban çalıştırıyoruz 12 ay boyunca. Ülkemizde çoban bulmak zor. Normalde Afganları çalıştırıyoruz. Onları çalıştırmak da zor, gelip kaçıyorlar, sözlerinde durmuyorlar. Aylık 100 - 150 bin lira arası veriyoruz. Bunu da beğenmiyorlar. Sigarası, ekmeği, yatağı her şeyi bize ait. Yine de beğenmiyorlar, kaçıyorlar. Yani çoban sorunu çok. Devletimizin bu soruna çözüm bulmasını umut ediyoruz"
Üretici Önder Erdoğan da mesleğin nesilden nesile aktarılan bir uğraş olduğunu belirterek, çoban maaşlarıyla gelirin giderleri karşılamadığını dile getiriyor: "Çoban sorunu büyük, maaşları yüksek. O yüzden gelirimiz gideni karşılamıyor. Çobanın şu an yeme, içme gibi birçok masrafı bize ait. Üstüne de maaş veriyoruz. Sağım çobanları 100 ile 150 bin lira arasında değişiyor. Bu fiyata rağmen çoban bile bulamıyoruz. O yüzden çoban sorunumuz büyük"
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise sorunun sadece ücretle sınırlı olmadığını, yem ve ilaç maliyetlerinin de üretimi zorladığını söylüyor: "Bizde hayvancılığın en büyük sorunlarından biri çoban, yem ve ilaç maliyetleri. Şu anda çobanlara en düşük 120 bin liradan en yüksek 145 bin liradan maaş veriyoruz. Öyle üreticimiz var ki 4 tane çoban alıyor. Dolayısıyla iş böyle giderse ve çoban sorunu gerçekten resmiyete bindirilmezse bu işin sonu çobanlıktan ve yem ve ilaç maliyetlerinden dolayı on yılı geçmede hayvan sayımızda ciddi bir düşüş olacaktır"
Üreticiler, çoban eksikliğinin sürmesi halinde bakımın üreticiler tarafından üstlenilmek zorunda kalacağını, bunun da iş gücü yükünü artırarak çiftçilikten vazgeçişleri hızlandırabileceğini ifade ediyor. Yüksek maaş artışları tek başına çözüm sunmuyor; kalıcı personel temini, çalışma koşulları ve sektörel destek talebi öne çıkıyor.
TUNCELİ’DE GEÇEN YIL 130 BİN LİRAYA KADAR ÇIKAN ÇOBAN ÜCRETLERİ BU YIL 150 BİN LİRAYI BULDU, ANCAK ÜRETİCİLERİN ARADIĞI ÇOBAN YİNE BULUNAMADI.
