Yıldız Teknik Üniversitesi COP31 panelinde yerli sertifikasyon modelini açıkladı
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) Yeşil Bölgesi'nde Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ), "Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Bilim, İnovasyon ve Yeşil Dönüşüm: Yıldız Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknopark" başlıklı panelle üniversitenin yeşil dönüşüm stratejisini paylaştı. Paneli Prof. Dr. Mehmet Burçin Pişkin yönetti; konuşmacılar arasında Rektör Prof. Dr. Eyüp Debik, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Güleda Engin, Yıldız Teknopark yöneticileri ve akademik temsilciler yer aldı.
Rektör Debik'in mesajı: adil sorumluluk ve teknoloji paylaşımı
Panelin açılış konuşmasını yapan Prof. Dr. Eyüp Debik, iklim değişikliğiyle mücadelede tarihsel sorumlulukların göz önünde tutulması gerektiğini vurguladı. Debik, gelişmiş ülkelerin geçmiş karbon salımlarına orantılı olarak daha fazla sorumluluk almasının, kendi emisyonlarını azaltmasının, finansman sağlamasının ve teknoloji paylaşmasının beklendiğini belirtti. Debik, yeşil dönüşümün gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkını kısıtlayan bir araca dönüşmemesi gerektiğini ifade etti ve adil bir dönüşüm çağrısı yaptı.
YTU Certification Hub ve GreenStars: yerli standardizasyon hedefi
Rektör Debik, YTU Certification Hub'ın 27 Kasım'da açılacağını duyurdu. Merkezin akademik birikimi standart geliştirme, değerlendirme ve belgelendirme süreçlerine taşıyacağını belirten Debik, merkezin ISO 9001 Kalite, ISO 14001 Çevre ve ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği gibi uluslararası yönetim sistemlerinde belgelendirme hizmetleri sunacağını açıkladı.
Hub bünyesinde konumlanan GreenStars adlı sertifikasyon sistemi ise yeşil, sosyal ve dijital dönüşümü bütünleştiren bir yönetim yaklaşımı sunuyor. Debik, GreenStars'ın Birleşmiş Milletler'in 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacıyla ilişkilendirildiğini ve "Türkiye'den dünyaya açılan yerli bir standart geliştirme" vizyonu taşıdığını söyledi. Debik, bunun Türkiye'nin yeşil dönüşüm teknolojilerinin geliştirilmesinde ve uluslararası standartların oluşumuna katkı sunmasında söz sahibi olmasına hizmet edeceğini belirtti.
GreenStars nasıl çalışıyor:
YTÜ Öğrenci Dekanı ve Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gamze Varank tarafından anlatıldığı üzere, GreenStars sürdürülebilirlik taahhütlerini yönetilebilir ve ölçülebilir süreçlere dönüştürüyor. Sistemde önce kurumun mevcut durumu tespit ediliyor; ardından hedefler, performans göstergeleri ve sorumluluklar tanımlanıyor. Uygulama sonuçları kanıtlarla değerlendirilerek iyileştirme alanları belirleniyor ve tüm aşamalar kayıt altında tutuluyor. Sertifikasyon, üniversiteler, sanayi kuruluşları, sağlık kurumları ve kamu kuruluşları için farklı modüllerle kurumun ölçeğine ve faaliyetlerine göre uyarlanıyor; enerji, su tüketimi, çalışan sağlığı ve güvenliği, veri güvenilirliği ve yönetim hesap verebilirliği gibi göstergeler izleniyor. Belgelendirme sonrası gözetim denetimleriyle uygulamaların sürekliliği sağlanıyor.
YTÜ kampüsünde uygulama örnekleri ve araştırma öncelikleri
Panelde Prof. Dr. Güleda Engin kampüsün sürdürülebilirlik uygulamalarını ve araştırma faaliyetlerini aktardı. KABEV (Kamu Binalarında Enerji Verimliliği) Projesi kapsamında YTÜ'de 11 binada ısı yalıtımı, LED aydınlatma ve daha verimli ısıtma-soğutma sistemlerine geçildiği, bina çatılarına ve otopark alanlarına yaklaşık 7 bin güneş paneli yerleştirildiği belirtildi.
Su yönetiminde yağmur ve drenaj sularının yeniden kullanımı ile kuraklığa dayanıklı peyzaj uygulamalarından yararlanıldığı; 2025 yılı şebeke suyu tüketiminin bir önceki yıla göre yüzde 15 azaldığı ve kampüsün su ihtiyacının yüzde 31,46'sının şebeke dışı kaynaklardan karşılandığı paylaşıldı. Araştırma alanları arasında temiz enerji, hidrojen, enerji depolama, suyun yeniden kullanımı, ileri arıtma ve sürdürülebilir malzemeler öne çıkıyor. Temiz Enerji Teknolojileri Enstitüsü'ndeki çalışmalar hidrojen üretimi ve depolamadan enerji yönetimine uzanırken, su alanındaki projeler membran teknolojileri ve atık sudan kaynak geri kazanımını içeriyor.
Teknoparktan pratik projeler:
Panelde ayrıca Yıldız Teknopark'ın katkıları da ele alındı. Teknopark Yönetim Kurulu Başkanvekili Prof. Dr. Özer Çınar, çevre ve yeşil dönüşüm alanında faaliyet gösteren 100'ü aşkın firmanın toplam 316 Ar-Ge projesi yürüttüğünü söyledi. Çınar, sanayide su geri kazanımına örnek olarak Artemis Arıtım'ın Çorlu'daki bir radyatör fabrikasında geliştirilen test suyu geri kazanım sistemini ve deniz ekosistemlerini izlemeye yönelik Lenta Marine'in geliştirdiği su altı robotunun Şile kıyılarında deniz çayırlarını izleme amaçlı kullanımını anlattı.
Eğitim, iş birliği ve gençlerin rolü
YTÜ ayrıca Yükseköğretim Kurulu öncülüğünde koordinatör olarak yürüttüğü Yeşil Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Okulu ile uzaktan eğitim aracılığıyla geniş bir hedef kitleye ulaştığını aktardı. Debik, programın kurum için "en önemli çalışmalardan biri" olduğunu belirterek, bu alanda uzmanlaşmak isteyen öğrenciler için üniversitede yüksek lisans programlarının bulunduğunu hatırlattı.
Debik, araştırmaların uygulamaya dönüşmesinde üniversite, kamu ve özel sektör iş birliğinin önemine dikkat çekti; üniversitenin Ar-Ge ürettiğini, kamu ve sektörün bu çıktıları topluma mal etmesi gerektiğini vurguladı. TÜBİTAK ve kamu kurumlarının desteklerine değinen Debik, üniversitelerin yeşil dönüşüm çalışmalarını artırmasının önemini yineledi.
Panelde gençlerle ilgili gözlemlerini paylaşan Debik, COP31'te görev alan gönüllü öğrencilerin iklim konusunda daha bilinçli ve istekli olduğunu belirtti ve gençlerin geleceği güvence altına almanın sorumluluğunun tüm kuşaklara düştüğünü söyledi: "Bu işi yapıyormuş gibi değil de hakikaten yapmamız gerekiyor."
YTÜ'nün UI GreenMetric sıralamasında dünyanın 45'inci, Türkiye'nin ikinci üniversitesi olduğunun hatırlatıldığı panelde, üniversite yetkilileri daha üst sıraları hedeflediklerini ve geliştirdikleri yerli sertifikasyon modelini uluslararası ölçekte yaygınlaştırma kararlılıklarını vurguladılar.
REKTÖR PROF. DR. EYÜP DEBİK
