Alzaymır ve demans arasındaki ilişki:
Acıbadem Bayındır Kavaklıdere Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Nil Sürsal, demans vakalarının yaklaşık yüzde 65'inin Alzaymır hastalığıyla ilişkili olduğunu vurguluyor. Uz. Dr. Sürsal, yaşam süresinin uzamasıyla birlikte bunama olarak da bilinen demansın görülme sıklığının arttığını, bunun toplum sağlığı açısından büyüyen bir sorun teşkil ettiğini belirtiyor.
Demans görülme sıklığı yaş gruplarına göre değişiyor: 60-65 yaş grubunda yaklaşık yüzde 1, 75-79 yaşlarında yüzde 6, 80 yaş ve üzerinde ise yüzde 20'nin üzerinde görülüyor. Bu artış, Alzaymır gibi nörodejeneratif hastalıkların yaşla birlikte daha sık ortaya çıktığını gösteriyor.
Hastalığın mekanizması ve ilerleyişi:
Alzaymır hastalığında beyinde zaman içinde bazı proteinlerin birikmesi ve sinir hücrelerinin zarar görmesi sonucu hücre fonksiyonlarında bozulma ve beyin dokusunda küçülme meydana gelebiliyor. Bu yapısal değişiklikler; hafıza, düşünme, konuşma ve günlük işleri yerine getirme gibi zihinsel becerilerde giderek kötüleşmeye yol açabiliyor.
Uz. Dr. Sürsal, Alzaymır'ın genellikle yavaş ve aşamalı ilerlediğini söylüyor. Hastalık; hafif bilişsel bozukluk, erken, orta ve ileri evre olarak değerlendirilebiliyor. Hafif dönemde kişi yaşı ve eğitim düzeyine göre beklenenden daha fazla unutkanlık gösterirken; ilerleyen dönemlerde yeni bilgileri öğrenmede güçlük, aynı soruları tekrarlama, eşyaların yerini karıştırma ve doğru kelimeyi bulamama gibi belirtiler öne çıkıyor.
Belirti ve günlük yaşam etkileri:
Orta evrede kişinin giyinme, banyo yapma gibi temel günlük yaşam aktiviteleri için desteğe ihtiyaç duyduğu; yönünü ve bulunduğu yeri karıştırma, sık sık kaybolma ve el becerilerinde bozulma gibi sorunların ortaya çıktığı belirtiliyor. İleri evrede ise iletişim, yürüyüş ve tuvalet kontrolü gibi temel işlevlerde ciddi bozulma yaşanıyor; kişi günün her saatinde bakım gerektirebilir ve zamanla yatağa bağımlı hale gelebilir.
Uz. Dr. Sürsal, her unutkanlığın demans ya da Alzaymır anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor. Normal yaşlanma sürecinde karmaşık problemleri çözmek için zamana ihtiyaç duyulması doğal kabul ediliyor; kritik olan günlük yaşamı etkileyen, giderek kötüleşen işlev kayıplarıdır.
Erken uyarı işaretleri ve dikkat edilmesi gerekenler:
Erken dönemde dikkat edilmesi gereken uyarı işaretleri arasında günlük yaşamı etkileyen unutkanlık, plan yapma ve problem çözmede güçlük, tarih ve zaman konusunda kafa karışıklığı, konuşma ve yazmada yeni başlayan sorunlar, duygu durumunda ve kişilikte değişiklikler yer alıyor. Karar verirken veya sorulara yanıt verirken giderek daha fazla başkasının yardımına ihtiyaç duyulması da önemsenmeli.
Korunma ve yaşam tarzı önerileri:
Demans ve Alzaymır riskini azaltmada sağlıklı yaşam alışkanlıkları öne çıkıyor. Uz. Dr. Sürsal'in önerileri arasında zihni aktif tutmak için kitap okumak, bulmaca çözmek ve düzenli zihinsel faaliyetlerde bulunmak; sosyal yaşamdan kopmamak; tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak yer alıyor.
Ayrıca dengeli beslenme, düzenli uyku, depresyon gibi ruhsal sorunların ihmal edilmemesi, düzenli fiziksel aktivite ve yaşamdan keyif almayı sürdürmenin zihinsel sağlığın korunmasında önemli rol oynadığı belirtiliyor. Erken dönemde fark edilmesi halinde yapılan yönlendirmeler ve destekleyici bakım, hem hastanın yaşam kalitesini artırıyor hem de ailelerin yükünü yönetilebilir kılıyor.
ACIBADEM BAYINDIR KAVAKLIDERE HASTANESİ NÖROLOJİ UZMANI DR. NİL SÜRSAL, DEMANS VAKALARININ YAKLAŞIK YÜZDE 65’İNİN ALZHEİMER HASTALIĞIYLA İLİŞKİLİ OLDUĞUNU SÖYLEDİ.
