Yarım Asırlık Lületaşı Ustası Bayram Ayverdi Emekli Oldu, Atölyesinden Kopamıyor
Eskişehir Odunpazarı'nda sürdürülen bir zanaat: ustalık, emeklilik ve çırak kaygısı
70 yaşındaki Bayram Ayverdi, Eskişehir'in Tarihi Odunpazarı Evleri bölgesinde yarım asrı bulan lületaşı ustalığını sürdürüyor. Yakın zamanda emekli olan Ayverdi, Bağ-Kur primlerini yatırıp emekli olmasına rağmen atölyesini kapatmadı ve üretime devam ediyor.
Çocukluğundan beri lületaşı sanatına bağlı olduğunu söyleyen Ayverdi, mesleğe başlama sürecini şu sözlerle anlattı: "Odunpazarı’nda bir akrabam vardı, onun yanında zımpara yaparak bu işe başladım. Ondan sonra yavaş yavaş yaş işini yapmaya başladım, öğrendim, öyle devam etti. Bu iş bilen için zor değil ama bilmeyen için zor. Bu işle geçimimi sağladım, çalıştım, emekli oldum. Bağ-Kur’umu yatırdım, emekli oldum, hala devam ediyorum. Lületaşı sadece kafa yorgunluğu yapar, başka bir şey yapmaz".
Ayverdi, ustalığıyla ilgili en önemli kaygısının genç çırakların eksikliği olduğunu vurguladı: "Gençlerden hiç çırak yetişmiyor. Mesela şu anda ben burada yapıyorum, gelip hiç kimse ilgilenmiyor. Gelse öğretiriz, yaparken gösterir öğretiriz, o da bir meslek sahibi olur." Bu sözler, geleneksel zanaatın aktarımında karşılaşılan boşluğu ve mesleğin sürdürülebilirliği açısından taşıdığı önemi gösteriyor.
Ekonomik boyuta dair değerlendirmesinde Ayverdi, üretimin dış pazarlara açılabileceğini ve bazı ustaların internet üzerinden satış yaparak gelir elde ettiğini belirtti: "Mesela bunu yapacaksın, dışarıya ihraç edeceksin, çok güzel parası var. Yapanlar var, internetten gönderiyorlar. Bu işle ilgilensinler, yüceltsinler. Hemen bir adım Kütahya’da çiniden ne güzel para kazanıyorlar. Bizde para kazanma yok. Lületaşı sadece Eskişehir’de var, başka yerde yok ki".
Usta, hediyelik lületaşı üretiminin aşamalarını da ayrıntılarıyla anlattı: "Yaklaşık 2 saat civarında yaş işini bitiririm. Ondan sonra delerim, kurur, ucunu takarım. Sonra zımparaya veririm. Zımparacı zımparasını yapar, ben de bunu balmumuyla cila yaparım." Bu adımlar, el işçiliğini ve zanaatın teknik rutini hakkında somut bir çerçeve sunuyor.
Özetle, Bayram Ayverdi’nin hikayesi, uzun yıllara yayılan ustalığın emeklilikle bitmediğini; mesleğin devamı için yeni nesil çırakların ve pazar erişiminin kritik olduğunu ortaya koyuyor.
ESKİŞEHİR'DE NEREDEYSE YARIM ASIRDIR LÜLETAŞI USTALIĞI YAPAN VE EMEKLİ OLAN 70 YAŞINDAKİ BAYRAM AYVERDİ, TUTKUYLA BAĞLI OLDUĞU MESLEĞİNİ BİR TÜRLÜ BIRAKAMIYOR.
