12. Yargı Paketi Resmi Gazete’de yayımlandı
Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak anılan 7589 sayılı "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanun, yürürlük, yürütme ve bir geçici madde dahil olmak üzere toplam 28 madde ve 13 ayrı kanunda değişiklik içeriyor.
Adalet Bakanlığı tarafından paylaşılan basın bilgi notunda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde yürütülen reform çalışmalarının "Türkiye Yüzyılı" hedefi doğrultusunda sürdüğü, yeni düzenlemelerin yargının etkinliğini artırmayı ve vatandaşların adalete erişimini kolaylaştırmayı amaçladığı belirtildi.
Yazılı yargılama ve süre düzenlemeleri:
Paketin en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, yazılı yargılama usulüne tabi davalarda iki duruşma arasındaki sürenin istisnai hâller dışında en fazla 3 ay olması kuralının getirilmesi oldu. Bu değişiklik, dosya takibini hızlandırmayı ve duruşma sıklığını artırarak yargı sürecinin gecikmelerini azaltmayı hedefliyor.
Aynı kapsamda, belirsiz alacak davası uygulaması kaldırıldı. Ayrıca kısmi davalarda zamanaşımının, alacağın tamamı bakımından dava tarihinden itibaren kesileceği hükme bağlandı; bu uygulama, dava stratejileri ve zamanaşımı değerlendirmelerinde önemli bir etki yaratacak.
Ortaklığın giderilmesi ve satış işlemlerine ilişkin yenilikler:
Ortaklığın satış suretiyle giderilmesine ilişkin uygulamalarda da önemli değişiklikler yapıldı. Buna göre, miras yoluyla intikal eden ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda yapılacak ilk artırmaya yalnızca mirasçı malikler katılacak; böylece mirasçılar arasındaki payların korunması öngörülüyor.
Değişikliklerle pay sahiplerine teminat yatırma zorunluluğu getirildi. İhale alıcısının bedeli süresinde yatırmaması hâlinde teminatın iade edilmeyeceği, öncelikle satış masraflarına mahsup edileceği, kalan kısmın hak sahiplerine dağıtılacağı hükme bağlandı. Ayrıca ihalenin iptaline neden olan alıcıya teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanacak. Bu düzenlemeler daha önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında uygulanmayacak.
Bilirkişilik, e-satış ve görevlilere ilişkin uygulamalar:
Vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmazların satışının UYAP e-Satış Portalı üzerinden yapılması kanun hükmüne alındı. Bu adım, işlem takibini dijital ortama taşıyarak şeffaflığı ve erişilebilirliği artırmayı amaçlıyor.
Bilirkişilik uygulamalarına yönelik düzenleme ile hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz yere bilirkişiye başvuran hakim ve cumhuriyet savcılarına uyarma cezası verilmesinin önü açıldı; bu düzenleme maliyetlerin ve süreç gecikmelerinin azaltılmasını hedefliyor.
Ayrıca idare mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava türlerinin kapsamı genişletildi; bu yetkinin kapsamı idare yargısında iş yükünü dengelemeye yönelik bir adım olarak sunuldu.
Cezai ve maddi düzenlemeler:
Pakette, yalnızca banka hesabını kullandırarak (IBAN kiralama) dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişiler bakımından haksızlık içeriği dikkate alınarak cezada yarı oranında indirim yapılması öngörüldü. Bu düzenleme, iştirak sınırının ve ceza takdirinde oransal unsurların yeniden değerlendirilmesine imkân tanıyor.
Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda kanuni faiz oranı yeniden belirlendi: bundan böyle faiz oranı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının belirlediği reeskont oranının yüzde 80'i olarak uygulanacak. Buna göre 2026 yılı için uygulanacak oran yüzde 31 olacak.
Çalışma gücünün azalması veya kaybedilmesinden doğan zararlar ile destekten yoksun kalma tazminatlarının hesaplama yöntemi ve uygulanacak faizin başlangıç zamanı yeniden düzenlendi. Ayrıca ifa amacıyla yapılan peşin ödemelerin toplam alacaktan oransal olarak mahsup edilmesi hüküm altına alındı; bu, tazminat hesaplamalarında uygulama farklılıklarını azaltmayı amaçlıyor.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve yargılama hakları:
Kanunla birlikte işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılan suçlar bakımından hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilemeyecek. Bu düzenleme, ağır insan hakları ihlâlleriyle ilişkilendirilen suçlarda ceza erteleme yollarını kapatıyor.
Kaçak sanıklar açısından da yeni güvence düzenlemeleri getirildi: kaçak sanık hakkında güvenlik tedbirine karar verilmesi hâlinde, savunma hakkının etkin kullanılması amacıyla kaçak sanık ve müdafiine yargılamanın yenilenmesini talep etme hakkı tanındı.
Adli yargıda istinaf başvurusunun kabulüyle yeniden verilen kararların belirli mali sınırın üzerinde olması halinde ise temyiz yolu da açıldı; bu, bazı yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda üst inceleme imkânı sağlayacak.
Sonuç ve yürütme
Adalet Bakanlığı notunda, düzenlemelerin yargının işleyişini hızlandıracağı, vatandaşların adalete erişimini kolaylaştıracağı ve hukuk sistemini güçlendireceği vurgulandı. Kanunun hazırlanması ve yasalaşmasına katkı sunanlara teşekkür edilerek düzenlemenin ülkeye, millete ve adalet teşkilatına hayırlı olması temennisinde bulunuldu.
Yürürlüğe giren düzenlemelerin uygulama detayları ve UYAP entegrasyonuna ilişkin teknik düzenlemeler ilerleyen dönemde yayımlanacak mevzuat hükümleriyle netleşecek.
