Denetimlerde tek çatı çağrısı: uzmanlık korunarak koordinasyon sağlanmalı
Devlet Memurları Sendikası (DMS) Genel Başkanı Tuncay Cengiz, çalışma hayatı ve sosyal güvenlik denetim yapısının yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek, "Doğru iş yerinin doğru zamanda, doğru uzmanlıkla ve koordineli biçimde denetlenmesini sağlayan bir sistemin kurulmasını istiyoruz" ifadesini kullandı. Cengiz, mevcut uygulamadaki görev ve yetki kesişmeleri ile mükerrer denetimlerin hem insan kaynağını hem de kamu kaynaklarını verimsiz kullandığını söyledi.
Mevcut yapının sorunları:
Cengiz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesindeki denetim birimlerinin görev alanlarında örtüşmeler bulunduğunu; bunun da aynı iş yeri veya olay hakkında benzer nitelikte birden fazla incelemeye yol açtığını kaydetti. Bu süreçte kamu personeli, zaman ve kaynakların mükerrer biçimde kullanıldığını ve bunun israfa neden olduğunu ifade etti.
SGK’nın taşra teşkilatında 81 ilde görev yapan sosyal güvenlik denetmenlerinin rehberlik, denetim ve inceleme faaliyetleriyle; kayıt dışı istihdam, sahte sigortalılık, sosyal güvenlik mevzuatına aykırı uygulamaların tespitinde, kamu kaynaklarının korunmasında ve kamu zararlarının önlenmesinde önemli roller üstlendiğine dikkat çekildi. Cengiz, bu denetmenlerin sadece kayıt dışı istihdamla mücadele eden unsurlar olmadığını, il sınırlarını aşan iş kazalarının incelenmesi, sahte iş yeri tespiti, asgari işçilik ön incelemeleri ve gelir araştırmaları gibi çok sayıda kritik görevi yürüttüğünü vurguladı. Bu görevlerin sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından stratejik öneme sahip olduğu belirtildi.
Önerilen entegre modelin ana unsurları:
Cengiz, çözüm olarak farklı denetim mesleklerinin uzmanlıklarını ortadan kaldırmayan, ancak denetim süreçlerini ortak bir yapı altında bütünleştiren karma ve entegre bir denetim modeli önerdi. Bu modelin amaçları arasında uzmanlaşmanın korunması, merkezi koordinasyon mekanizmalarının güçlendirilmesi ve bilgi paylaşımının etkinleştirilmesi yer alıyor.
Avrupa Birliği ülkelerindeki uygulamalara işaret eden Cengiz, Türkiye için özellikle İspanya ve İtalya’daki entegre denetim organizasyonlarının örnek alınabileceğini söyledi. Önerilen dönüşümün büyük oranda mevcut insan kaynağı ve altyapı kullanılarak, yeni kadrolar veya yüksek mali kaynaklar gerektirmeden hayata geçirilebileceği vurgulandı.
Uygulamaya ilişkin somut kapasite hesabı da yapıldı: yaklaşık 2 bin 500 sosyal güvenlik denetmeni, 900 iş müfettişi ve 400 sosyal güvenlik müfettişinin görev ve yetkilerinin etkin biçimde koordine edilmesiyle kısa vadede birleşik ve sürdürülebilir bir denetim sisteminin ilk aşamasının oluşturulabileceği ifade edildi.
Modelin hedefleri ve beklenen kazanımlar:
Cengiz, önerilen modelin temel amacının denetim sayısını artırmak olmadığını; bunun yerine doğru iş yerinin doğru zamanda, doğru uzmanlıkla ve koordineli biçimde denetlenmesini sağlayacak mekanizmalar kurmak olduğunu belirtti. Bu yaklaşımla mükerrer denetimlerin azalacağı, kamu kaynaklarının daha etkin kullanılacağı, denetim süreçlerinde hız ve uygulama birliğinin sağlanacağı ve kayıt dışı istihdamla mücadele kapasitesinin güçleneceği öngörülüyor.
Devlet Memurları Sendikası ise teknik bilgi ve deneyimleri çerçevesinde sürece katkı sağlamaya hazır olduğunu açıkladı. Cengiz, "Çalışma hayatının ve sosyal güvenlik sisteminin ihtiyaçlarına cevap verebilecek, kamu kaynaklarını daha etkin kullanan, çalışanların haklarını daha güçlü koruyan ve kayıt dışı istihdamla mücadeleyi güçlendiren bir denetim sistemi için artık mevcut yapıyı yeniden değerlendirme zamanı gelmiştir. Biz Devlet Memurları Sendikası olarak bu sürece katkı sunmaya hazırız" sözleriyle sendikanın desteğini yineledi.
DEVLET MEMURLARI SENDİKASI (DMS) GENEL BAŞKANI TUNCAY CENGİZ
