Turhasan türbesinin tarihi ve konumu:
Gülpınar beldesinde, Aksaray'ın Gülağaç ilçesi sınırlarında yer alan Turhasan Türbesi, Anadolu Selçuklu Devleti tarafından yaklaşık 8 asır önce Turhasan Bey'e ithafen yaptırılmış bir anıttır. Türbe, halk arasında Bekar Sultan Türbesi adıyla da anılmaktadır.
Tarihçi yazar Dr. Mustafa Fırat Gül tarafından aktarıldığı üzere, Şeyh Turhasan Danişmentli Türklerinden olup Selçuklu ordularında komutanlık yapmış; kaynaklarda kendisi Hasan Bey olarak da geçmektedir. 11. yüzyılın sonlarında, Müslüman Türklerin Haçlılarla yaptığı çatışmalar sonrasında cenk ederek şehit düşmüş ve vasiyeti gereği dağın tepesine defnedilmiştir. Bu nedenle söz konusu dağ zamanla Hasan Dağı olarak anılmaya başlanmıştır.
Mimarî özellikler ve yazıtlar:
Türbe, döneminin mimarî üslubunu yansıtan bir kubbe örneğidir. Dr. Gül'ün ifade ettiği gibi kubbenin konik kısmının altında, kuşak bölümünde Besmele ve Âyet'el-Kürsî yazıtları bulunmaktadır. Bu yazılar, türbenin hem dinî hem de anıtsal değerini güçlendirmektedir.
Yapının malzeme ve detaylarına dair verilen bilgiler, eserin dönemsel bağlam içinde Anadolu Selçuklu Devleti'ne ait olarak inşa edildiğini göstermektedir; türbe, anıldığı kişinin hatırasına saygı ve bağlılık çerçevesinde meydana getirilmiştir.
Koruma, restorasyon ve güncel durum:
Türbe yakın zamanda restore ettirilmiş olup restorasyonun ardından ziyaretçi akışı devam etmektedir. Dr. Mustafa Fırat Gül, eserin Türkler tarafından yaptırıldığını ve Anadolu Selçuklu döneminde Turhasan Bey'e hürmeten inşa edildiğini vurgulamıştır. Bugün türbe hem tarihî miras hem de yöresel bir ziyaret noktası olarak önemini korumaktadır.
Turhasan Türbesi, hem yerel hafızada hem de Anadolu'nun Selçuklu devri anıtları arasında korunan örneklerden biri olarak öne çıkmaktadır; ziyaretçiler türbenin tarihî kimliği ve üzerindeki kitabeler aracılığıyla dönemin izlerini görebilmektedir.
MÜSLÜMAN TÜRKLERİN HAÇLILARLA YAPTIĞI SAVAŞTA ŞEHİT DÜŞEN TUR HASAN BEY'E İTHAFEN ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ TARAFINDAN 8 ASIR ÖNCE YAPTIRILAN TUR HASAN TÜRBESİ, KUBBE ALTINDAKİ ÂYET'EL-KÜRSÎ İLE BİRLİKTE ASIRLARDIR ZİYARETÇİLERİNİ AĞIRLIYOR.
