maviyemişin Türkiye serüveni:
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Hüseyin Çelik, maviyemiş yetiştiriciliğinin Türkiye'deki gelişimini ve üretim potansiyelini değerlendirdi. Bitkinin anavatanı olan Amerika'dan getirildiğini, ilk denemelerin 2000 yılında başladığını ve ilk meyvelerin 2003'te alındığını aktardı. Başlangıçta Rize'nin İkizdere ilçesinde yüksek asitli topraklarda yapılan adaptasyon çalışmaları, bitkinin ülke koşullarına uyum sağlamasında belirleyici oldu.
bölgesel yayılma ve çeşit gelişimi:
Karadeniz Bölgesi'ndeki çalışmaların ardından 2006 yılında Bursa'nın İznik ilçesi Çandarlı köyü ve İstanbul Akfırat'ta da ilk bahçeler kuruldu. İlk dönemlerde soğuk iklim çeşitleriyle sınırlı olan üretim, araştırmalar ve ıslah çalışmaları sayesinde sıcak iklime uyumlu çeşitlerin geliştirilmesiyle genişledi. Bu çeşitlerle birlikte Antalya, Adana ve Mersin gibi illerde de üretim olanakları doğdu.
saksı üretimi ve toprak alternatifleri:
Toprak yapısı ve pH değeri uygun olmayan bölgelerde ise üretim, özel substrat kullanılarak saksıda gerçekleştirilebiliyor. Maviyemişin çalı formunda gelişmesi saksı üretimini kolaylaştırırken, saksı üretiminin maliyetinin yüksek olduğuna dikkat çekiliyor. Buna rağmen saksı yöntemi erken veya geç dönem ürün alınabilen bölgelerde ekonomik avantaj sağlıyor; Akdeniz Bölgesi'nin düşük rakımlı alanları bu açıdan öne çıkıyor. Karadeniz ve Marmara'da da saksıda üretimin yaygınlaştığı belirtiliyor.
dünya trendleri ve üretim artışı:
Çelik, dünya genelinde maviyemiş üretiminin hızla arttığına işaret etti. Başlangıçta dünyada yaklaşık 300 bin ton olan üretimin günümüzde 2,2 milyon tona ulaştığını söyleyerek, saksıda yetiştiriciliğin yaygınlaşmasının pek çok ülkenin üretime başlamasında etkili olduğunu vurguladı.
üretim hedefleri ve ekonomik beklentiler:
Türkiye'de şu an için yaklaşık 12 bin ton üretim ve 20 bin dekar üretim alanı bulunduğu belirtildi. İç talebin karşılanabilmesi için üretimin 100 bin tona çıkarılması gerektiği, mevcut üretimin bu hedefin yaklaşık onda biri seviyesinde kaldığı ifade edildi. Çelik, maviyemişin yüksek ekonomik getirisi ve sağlık açısından sunduğu faydaların üreticilerin ilgisini artırdığını söyledi.
Piyasadaki fiyatlara değinen Çelik, ürünün pahalı seyrettiğini belirterek 'Piyasada çok pahalı. 125 gramı 60 ile 70 TL arasında satılıyor. Ülke olarak şu anda 8-9 ay maviyemiş üretebiliyoruz.' ifadelerini kullandı. Bu veriler ışığında küçük parsellerde bile getirisi yüksek olan maviyemişin, çay veya fındığın ekonomik değerinin düştüğü alanlarda alternatif gelir kaynağı olabileceği vurgulandı.
PROF. DR. HÜSEYİN ÇELİK, TÜRKİYE'DE MAVİYEMİŞİN (BLUEBERRY) YETİŞTİRİCİLİĞİNİN GELİŞİMİ, ÜRETİM POTANSİYELİ VE EKONOMİK DEĞERİ HAKKINDA AÇIKLAMALARDA BULUNDU
