Malatya'da Tohma Kanyonu'nda neolitik dönem izleri taşıyan zengin resimli mağara bulundu
keşif ve çalışma ekibi
İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Resim Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Levent İskenderoğlu başkanlığındaki disiplinler arası araştırma ekibi, İnönü Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi öğretim üyelerinin katılımıyla Malatya sınırları içindeki Tohma Kanyonu bölgesinde yürütülen arazi çalışmaları sırasında dikkat çekici mağara resimleriyle karşılaştı.
duvar resimleri ve görsel dil
İlk incelemelerde mağara duvarlarında yüze yakın insan ve hayvan figürü ile çok sayıda geometrik sembol tespit edildi. Figürlerin kırmızı ve kızıl kahverengi tonlarda oluşturulduğu, şematik ve simgesel bir anlatım dili taşıdığı belirtildi. İskenderoğlu, bu resimlerin insanlık tarihinin erken dönem zihinsel üretimlerine ışık tutabilecek nitelikte olduğunu ifade etti.
Mağara yüzeylerinin sadece tekil figürlerden oluşmadığı; insan, hayvan ve geometrik sembollerin belirli ilişkiler içinde bir araya getirildiği, çizginin biçim oluşturmanın ötesinde düşünce, bellek ve anlam üretme biçimini görünür kılan temel bir anlatım aracı olarak kullanıldığı kaydedildi. İskenderoğlu, Avrupa'daki natüralist mağara resimlerinden farklı olarak burada daha şematik bir görsel karakter gözlendiğini vurguladı.
tarihleme ve kullanım biçimi
İlk bulgular ışığında mağaranın ihtiyatlı bir değerlendirmeyle Neolitik Dönem'e tarihlendirilebileceği belirtildi; ancak kesin tarihlendirmenin ayrıntılı yüzey incelemeleri ve laboratuvar analizleriyle yapılacağı vurgulandı. Bölgedeki diğer izlerin Paleolitik Çağ'a işaret ettiği, bazı yüzeylerde figürlerin üst üste işlendiği, çizgilerin kesiştiği ve üslup farklılıklarının görüldüğü kaydedildi. Bu bulgular, mağaranın uzun yıllar veya binlerce yıl boyunca farklı dönemlerde yeniden kullanılmış olabileceğini gösteriyor.
alanın önemi ve karşılaştırma
İskenderoğlu, mağaranın içerik bakımından Türkiye'de bugüne kadar tespit edilen en önemli resimli mağaralardan biri olabileceğini belirtti. Antalya Beldibi, Aydın-Muğla sınırındaki Latmos ve Mersin Doğu Sandal Mağarası gibi Anadolu örnekleriyle karşılaştırıldığında; figür yoğunluğu, konu çeşitliliği ve sembolik anlatım açısından alanın oldukça zengin olduğunu söyledi. Araştırmacı, bu keşfin yalnızca Anadolu ve Türkiye için değil, dünya kültürel mirası açısından da önem taşıdığını ifade etti.
belgeleme, analiz ve koruma
Araştırma ekibi, resimli yüzeylerin ayrıntılı biçimde belgelenmesi, figürlerin sınıflandırılması, envanter kayıtlarının oluşturulması ve pigment örneklerinin incelenmesi çalışmalarını sürdürüyor. Bu çalışmaların mağaranın kronolojik ve teknik özelliklerini daha sağlıklı biçimde ortaya koyacağı bildirildi.
İlk değerlendirme raporlarının hazırlanarak ilgili koruma kuruluna sunulacağı aktarıldı. İskenderoğlu, alanda yakın dönemde tahribat izleriyle karşılaştıklarını belirterek define avcılarına yönelik şunları söyledi: "Buralarda altın veya değerli eşya bulamazsınız. Burada insanlık tarihinin izleri var." Ayrıca yetkililerin alanı en kısa sürede koruma altına almasının beklendiği ifade edildi.
MALATYA’DA ANADOLU’NUN EN ESKİ RESİMLİ MAĞARASI BULUNDU
