sempozyumun kapsamı ve ev sahipleri:
Mersin Deniz Ticaret Odası (MDTO) ev sahipliğinde, Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) ve Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği (MIP) iş birliğinde düzenlenen "Limanların Hukuki Rejimi Uluslararası Sempozyumu"nda, limanların fonksiyonlarının geleneksel elleçleme ve yanaşma rollerinin ötesine geçtiği vurgulandı. Katılımcılar, limanların artık hukuk, teknoloji, güvenlik, çevre ve uluslararası ticaretin kesiştiği stratejik merkezler haline geldiğini belirtti.
teknoloji ve hukukun uyumu:
MIP Finans Direktörü Erdal Tonguç, limanların etkin işletilmesinin yalnızca fiziksel altyapıya bağlı olmadığını; kuralların, yetkilerin, sözleşmelerin ve uluslararası standartların eşgüdüm içinde çalıştığı bir hukuki ekosistem gerektirdiğini anlattı. Tonguç, akıllı limanlar, otomasyon, yapay zeka ve otonom sistemlerin çalışma biçimlerini hızla değiştirdiğini, bunun da veri güvenliği, siber güvenlik, sorumluluk ve operasyonel süreklilik gibi alanlarda yeni hukuki gereksinimler ortaya çıkardığını kaydetti.
"Teknoloji ile hukuk arasındaki mesafeyi ne kadar azaltabilirsek akıllı liman dönüşümünü de o kadar sağlam bir zemine oturtabiliriz" sözleri sempozyumdaki tartışmanın merkezinde yer aldı.
hukuki sorumluluklar ve ortaya çıkan sorular:
MDTO Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bedii Canatan, otonom gemiler ve yapay zeka destekli sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte hukuki sorumluluk ve yetki sınırlarının daha fazla tartışılacağına dikkat çekti. Canatan, akıllı limanlarda meydana gelebilecek kazalarda sorumluluğun kime ait olacağı, otonom sistemlerin yol açtığı zararların hangi hukuk kurallarıyla değerlendirileceği, dijital işlemlerde hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve yeşil dönüşümle doğacak yeni yükümlülüklerin nasıl düzenleneceği gibi konuların öncelikli meselelere dönüştüğünü ifade etti.
Canatan ayrıca bir limanın rekabet gücünün artık yalnızca rıhtım uzunluğu veya operasyonel kapasiteyle ölçülmediğini; dijital altyapı, çevresel performans, enerji verimliliği, hukuki öngörülebilirlik ve uluslararası sisteme entegrasyonun belirleyici hale geldiğini vurguladı.
deniz mekansal planlama ve çevresel bakış:
Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Önel, limanların küresel tedarik zincirleri, enerji güvenliği, deniz emniyeti ve çevrenin korunması bakımından stratejik önemde olduğunu belirtti. Önel, liman hukukunun artık sadece limana giriş-çıkış ve liman devletinin yetkileriyle sınırlı kalmadığını; balıkçılık, enerji, deniz ulaştırması, turizm ve bilimsel araştırmalar gibi faaliyetlerle uyumlu bir planlama gerektirdiğini söyledi.
Önel, Türkiye Deniz Mekansal Planlama Haritasının 16 Nisan 2025'te kamuoyuyla paylaşıldığını anımsatarak, limanların deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve çevresel değerlerin korunmasını esas alan bu bütüncül planlamanın ayrılmaz bir parçası olduğunu kaydetti.
lojistik bütünleşme ve rekabet boyutu:
TBMM 26. Başkanı İsmet Yılmaz, limanların Türkiye’nin ticaret ve lojistik altyapısındaki stratejik konumuna dikkat çekti. Yılmaz, limanların yalnızca ithalat ve ihracat kapıları olmadığını; üretimden tüketime uzanan tedarik zincirlerinin önemli merkezleri olduğunu belirtti.
Yılmaz, liman yatırımlarının demiryolları, karayolları, lojistik merkezleri ve gümrük sistemleriyle entegre planlanması gerektiğini, Türkiye’nin Avrupa ile Asya arasındaki ticaret güzergâhlarında kilit bir konumda bulunduğunu vurguladı. Ayrıca limanlar arasındaki rekabetin yükün nihai varış noktasına ulaşana kadar devam ettiğini, bu nedenle güçlü ve entegre bir lojistik altyapının ülkenin küresel rekabet gücü açısından hayati önemde olduğunu ifade etti.
Sonuç olarak, sempozyumda öne çıkan ortak görüş, limanlarda yaşanan teknolojik dönüşümün hukuki altyapı, güvenlik ve çevresel düzenlemelerle eş zamanlı güncellenmesi gerektiği oldu. Katılımcılar, hukuki öngörülebilirlik ve teknolojik güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesinin, akıllı liman dönüşümünü sürdürülebilir ve rekabetçi kılacağı kanaatinde birleşti.
MERSİN’DE DÜZENLENEN 'LİMANLARIN HUKUKİ REJİMİ ULUSLARARASI SEMPOZYUMU'NDA, DENİZ TİCARETİNİN GELECEĞİNDE HUKUK İLE TEKNOLOJİNİN UYUMUNUN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKİLDİ.
