Hasat sahnesi ve kadın işçilerin gündeliği:
Kırıkkale’nin Yahşihan ilçesine bağlı Kılıçlar köyünde, geçmişi yaklaşık bir asra dayanan coğrafi işaretli Kılıçlar soğanının hasadı eylül ayında başladı. Sabahın erken saatlerinde tarlalara gelen mevsimlik kadın işçiler, topraktan çıkan soğanların temizlenmesi, boylarına göre ayrılması ve torbalanması gibi işlemleri gün boyunca sürdürüyor.
İşçiler, bir saatlik mola dışında çoğunlukla güneş altında çalışıyor; kazanılan günlük ücretlerle aile bütçelerine katkı sağlanıyor. Çalışma düzeni ve günlük iş akışı, tarlada emek veren kadınların sözleriyle somutlaşıyor.
Ata tohumu, lezzet ve coğrafi tescil:
Kılıçlar soğanı, köyde nesiller boyunca muhafaza edilen ata tohumundan yetiştiriliyor. Ürünün kendine özgü aroması ve yüksek pirüvik asit içeriği, onu diğer soğan çeşitlerinden ayırıyor. Üreticilerin 2014’te Türk Patent ve Marka Kurumu’na yaptığı başvuru sonucu, ürün Ekim 2017 tarihinde coğrafi işaretle tescillendi.
Üretim takvimi, verim ve piyasa fiyatı:
Üretim sezonu Şubat ve Mart aylarında dikimle başlıyor. Nisan ve Mayıs aylarında yabancı ot temizliği yapılıyor; yaz sonunda olgunlaşan soğanlar Eylül’den itibaren sökülüyor. Üreticiler bu yıl kilogram satış fiyatını yaklaşık 30 lira olarak belirlediklerini bildiriyor.
Soğan üreticisi Şenol Meşe, bölgenin toprak yapısının ürüne özgü nitelikler kazandırdığını vurguluyor. Meşe, dönüm başına yaklaşık 4-5 ton verim beklentisiyle kendi 20 dönüm ekiminden toplam 70-80 ton ürün elde etmeyi hedeflediklerini aktardı.
Mevsimlik işçilerin sözleri:
Uzun yıllardır tarlalarda çalışan kadın işçiler hasat döneminin yoğunluğunu anlatıyor. Neslihan Kabadayı (64), iş günlerini özetleyerek soğanların sökülüp temizlendiğini, boylarına göre ayrılarak torbalandığını ve kısa bir molanın ardından çalışmanın sürdüğünü söyledi.
Nevriye İri (54) yaklaşık 10–15 yıldır bu tarlarda mevsimlik işçi olarak çalıştığını belirtirken, Bahiye Karabier (55) üretim sürecinin mart ayında başladığını, eylül başında sökümün yapıldığını ve hasadın toplamda yaklaşık 20 gün süreceğini ifade etti. Zeliha Sıtkı (50) ise günlük kazançla ev ekonomisine katkı sağladıklarını, gerektiğinde orman işçiliği gibi başka mevsimlik işleri de yaptıklarını anlattı.
Yerel üretim geleneği, coğrafi işaretin sağladığı görünürlük ve mevsimlik kadın işçilerin emeği bir araya gelerek Kılıçlar soğanının tarladan sofraya ulaşan yolculuğunu biçimlendiriyor. Üreticiler ve işçiler, iyi bir mahsul ve pazar beklentisiyle hasadın tamamlanmasını umuyor.
KIRIKKALE'NİN YAHŞİHAN İLÇESİNDE GEÇMİŞİ YAKLAŞIK BİR ASRA DAYANAN COĞRAFİ İŞARETLİ KILIÇLAR SOĞANININ HASADI BAŞLADI
