Montreal'de yeni dönemin ilanı
Montreal'de düzenlenen iki günlük AB-Kanada Zirvesi sonrası üç lider ortak bir açıklama yaparak ilişkileri yeni bir düzeye taşıyacak adımları duyurdu. Kanada Başbakanı Mark Carney, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen toplantıda, "Gelecek İçin İttifak" adını verdikleri yapının başlatıldığını açıkladı.
Carney'nin mesajı: dayanıklılık ve iş birliği:
Basın toplantısında ilk sözü alan Carney, dünyanın giderek daha tehlikeli ve bölünmüş hale geldiğini, çok taraflı kurumlara duyulan güvenin zayıfladığını ve ekonomik bütünleşmenin zaman zaman baskı aracına dönüştüğünü vurguladı. Carney, "Bir ağacın kökleri, diğerlerine destek olur. Biz de dayanıklı ve kendi kendine yeten bir ekosistem oluşturmak için birlikte çalışmalıyız" diyerek ortaklığın güçlü bir savunma ve ekonomik dayanıklılık hedefi taşıdığını belirtti.
Carney, bu yeni yapının "stratejik kapasitemizden istifade edecek" ve benzer düşüncelere sahip ülkelerin farklı alanlarda, esnek biçimlerde iş birliği yapmasına imkan sağlayacağını söyledi. Ayrıca Carney, "Kanada, Avrupa Birliği’nin ilk ortak üyesi oluyor" ifadelerini kullanarak ortak üyelik kavramının uygulanmaya başladığını ilan etti.
Kapsam: eğitimden güvenliğe, dijitalden uzaya:
Liderler, ortaklığın hukuki anlamda AB üyeliği getirmediğini, coğrafi nedenlerle tam üyeliğin mümkün olmadığını ancak üyeliğe yakın bir iş birliği modeli geliştirileceğini netleştirdi. Carney, Mart ayında Avrupa Komisyonu ile Kanada hükümeti arasında, Haziran ayında ise Avrupa Konseyi toplantılarına katılımla ilerlemenin düzenli aralıklarla değerlendirileceğini duyurdu.
Toplantıda öne çıkan başlıklardan bazıları şunlar: AB'nin bilimsel araştırma ve inovasyon finansman programı Horizon Europe ile eğitim, gençlik ve spor programı Erasmus+ kapsamında Kanada'nın daha kapsamlı katılımı; dijital ticaret anlaşması; Avrupa'nın süper bilgisayar altyapısına Kanada'nın erişimi; uzay alanında derinleşen iş birliği ve ekonomik güvenlik alanında yakın çalışma.
AB Konseyi Başkanı Costa, Kanada'nın Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) programına Avrupa dışındaki ilk katılımcı olduğunu hatırlatarak, ticaret, ekonomik güvenlik ve savunma iş birliğinin güçlendirildiğini aktardı. Costa, ayrıca Kanada'nın Ukrayna'ya verdiği destek ve Başbakan Carney'in bu kapsamda yaptığı katkı kararını takdir ettiklerini belirtti.
Somut adımlar ve vatandaşlara etkisi:
Liderler ortaklığın vatandaşlara ve ekonomiye doğrudan faydalar sağlayacağını vurguladı. Carney, ortaklığın sonucunda Kanada'da Avrupa menşeli mal ve hizmetlere daha fazla seçenek olacağını; finans sektöründe daha rekabetçi bir ortam, artan eğitim ve çalışma fırsatları, iş ve kültürel hareketlilik imkânı sağlanacağını söyledi. "Daha fazla seçenek oluşturmak ve başkalarına bağımlı olmamayı sağlamak" ortaklığın temel amaçları arasında gösterildi.
Von der Leyen, ortak üyeliğin yeni ve benzeri olmayan bir model olduğunu ifade ederek, bunun başka bir ülkeye karşı değil, ortak gücü artırmaya yönelik olduğunu belirtti. Leyen ayrıca ortaklığın istihdam ve nitelikli iş imkanları yaratacağını, pazarların genişleyeceğini ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığının artacağını söyledi.
Toplantıda ayrıca, Kanada ile dijital ticaret anlaşmasının imzalandığı ve yeni anlaşmaların sonuçlandırılmak üzere olduğu açıklandı. Von der Leyen, bu iş birliklerinin "Atlantik’in iki yakası arasında kurulabilecek en güçlü köprüler" olacağını vurguladı.
Finansal taahhüt: Ukrayna desteği
Basın toplantısında sorulan bir soruya Carney, Kanada'nın AB'nin Ukrayna'ya yönelik destek girişimine yapacağı katkıyı açıkladı: yaklaşık 500 milyon euro başlangıç katkısı. Von der Leyen bu kararı olumlu karşıladı ve Kanada'nın Ukrayna'ya verdiği desteğin önemine dikkat çekti.
Liderler, ortak üyeliğe ilişkin bazı üye ülke çekincelerine rağmen, genel olarak birlik içinde geniş bir uzlaşı bulunduğunu belirtti. Von der Leyen, Avrupa Parlamentosu'nda da Kanada'nın AB ile daha fazla yakınlaşmasını destekleyen çoğunluğun olduğunu söyledi.
Sonuç olarak Montreal zirvesinde ilan edilen Gelecek İçin İttifak, AB ile Kanada arasındaki ilişkileri coğrafi sınırların ötesinde yeni bir modelle derinleştirmeyi hedefliyor. İlk adımlar olarak program katılımları, dijital ticaret anlaşması, araştırma ve eğitim iş birlikleri ile Ukrayna'ya finansal katkı öne çıkıyor; ilerleyen aylarda kapsam ve uygulama detayları netleşecek.
Kanada Başbakanı Mark Carney, "Bugün Avrupa Birliği ve Kanada, Gelecek İçin İttifak adını verdiğimiz yeni bir ortaklığı başlatıyor. Kanada, Avrupa Birliği'nin ilk ortak üyesi oluyor" dedi.
