Kahverengi kokarca mücadelesinde biyolojik salım öne çıktı
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yapılan açıklamaya göre, kahverengi kokarca zararlısına karşı yürütülen entegre mücadele çalışmalarında 2026 yılı içinde doğaya 1 milyon 650 bin adet samuray arısı salındı. Bakanlık, feromon tuzaklardan biyolojik ajanlara kadar farklı yöntemleri bir arada uygulayarak zararlının ekolojik dengeler üzerindeki etkisini azaltmayı hedefliyor.
uygulanan yöntemler:
Çalışmalar, Bakanlığın hazırladığı Kahverengi Kokarca ile Mücadele Eylem Planı çerçevesinde sürdürülüyor. Plan kapsamında mekanik, biyoteknik, biyolojik ve kimyasal mücadele yöntemleri eşgüdümlü biçimde kullanılıyor. Yumaklı, 2025 yılında uygulamanın 40 ile yayılarak yaklaşık 1 milyon 156 bin adet samuray arısı salındığını ve bu uygulamanın dünya ölçeğinde dikkat çeken parazitoit salım uygulamaları arasında yer aldığını belirtti.
Biyolojik mücadelenin öncelikli olduğu bölgelerde popülasyon yoğunluğu ekonomik zarar eşiğini aştığında kimyasal müdahaleye başvuruluyor. Sonbahar döneminde ise Karadeniz ve Marmara Bölgeleri'nde bulaşık alanlara yönelik olarak feromon tuzaklarla cezbet-öldür yöntemi uygulanıyor. Ayrıca zararlının kışlamak için yöneldiği ev, ahır, samanlık, serender, merek, depo gibi korunaklı alanlara yönelik kışlak mücadelesi ile bir sonraki yılın popülasyonunun kırılması amaçlanıyor.
uluslararası iş birlikleri ve saha uygulamaları:
Bakanlık, biyolojik mücadele bilgisini bölge ülkeleriyle paylaşma adımlarını da güçlendiriyor. Bu kapsamda Türkiye'de üretilen 20 bin adet samuray arısı kardeş Azerbaycan'a gönderildi; Azerbaycan'da ilk parazitoit salımı 7 Temmuz tarihinde TAGEM'e bağlı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü personelinin teknik desteğiyle gerçekleştirildi. Ayrıca Gürcistan ile de teknik iş birlikleri sürdürülüyor.
bilimsel çalışmalar ve yeni projeler:
Bakanlık, saha verilerini ve samuray arılarının etkinliğini düzenli olarak izliyor; 2026 yılı itibarıyla 859 bin 329 hanede kışlak mücadelesi yapıldı. İki yeni proje ile kahverengi kokarcanın etkisi daha ayrıntılı değerlendirilecek: Kahverengi Kokarcanın Fındıkta Verim ve Kalite Kayıplarının Ekonomik Analizi ve Kimyasal Mücadele Optimizasyonu Projesi ile ekonomik zarar eşiği ve optimum kimyasal mücadele zamanı belirlenecek; Kahverengi Kokarcanın Farklı Konukçularındaki Zarar Potansiyelinin, Popülasyon Dinamiklerinin ve Kritik Mücadele Dönemlerinin Belirlenmesi Projesi ile farklı konukçulardaki zarar durumu ve kritik mücadele dönemleri ortaya konulacak. Elde edilen veriler, tahmin-uyarı ve karar destek sistemlerine entegre edilerek sahada uygulanabilir hale getirilecek.
üreticilere yönelik eğitim ve farkındalık:
Bakanlık tarafından yürütülen Kahverengi Kokarca ile Ülkesel Entegre Mücadele Yönetimi Projesi kapsamında üreticilere zararlının biyolojisi, kışlak alanlarının tespiti, mekanik mücadele yöntemleri ve alınması gereken koruyucu tedbirler hakkında bilgilendirme ve eğitim çalışmaları yapıldı. Biyolojik mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması için hazırlanan broşürler üreticilere ve vatandaşlara dağıtıldı. Yumaklı, bu faaliyetlerle mücadelede bilinç düzeyinin artırılmasının, sürdürülebilir yöntemlerin teşvik edilmesinin ve üreticilerin doğru uygulamalara yönlendirilmesinin amaçlandığını vurguladı.
Tarım ve Orman Bakanlığı, kahverengi kokarcadan kaynaklanan verim kayıplarını azaltmak ve üreticilerin korumasını sağlamak amacıyla entegre mücadele modelini geliştirmeye ve yeni projelerle bilimsel temeli güçlendirmeye devam edeceğini bildirdi.
