Jeotermal Enerji: Türkiye'nin Enerji Güvenliği ve İklim Hedeflerindeki Rolü
ABD-İsrail ittifakının İran’a yönelik hava saldırıları beş haftayı geride bırakırken, dünya 1973 petrol krizinden sonraki en çetin enerji sınavını yaşıyor. Küresel petrol ve doğalgaz arzının %20 civarındaki bölümünün devre dışı kalması, hidrokarbon ithalatına dayalı enerji modellerinin taşıdığı riskleri yeniden gündeme getirdi.
İthalata bağımlılık ve jeotermalin önemi
Jeotermal Enerji Derneği (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap, Türkiye'nin doğalgazda %97 oranında ithalata bağımlı olduğunu ve doğalgazın elektrik üretimindeki payının %20 seviyesinde bulunduğunu hatırlattı. Kındap, "İthal kömür ile birlikte düşünüldüğünde elektrik üretimimizin kabaca üçte biri hâlâ ithâl kaynaklara bağımlı. Son bir buçuk ayda Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler, enerji güvenliğinin ülkeler için gerçek bir bekâ sorunu olduğunu ortaya koyuyor. Ülkemizin yenilenebilir enerji yolculuğunda adımlarını sıklaştırması, ithâl kaynaklara bağımlılığını hızla azaltılması ve nihayetinde sonlandırılması gerekiyor" diye konuştu.
Jeotermal: Baz yük ve yatırım potansiyeli
Kındap, jeotermalin baz yük konumundaki tek yenilenebilir kaynak olduğunu vurguladı ve sektöre yatırım yapan firmaların Türkiye’ye daha yüksek katma değer sağlamak için sorumluluk almaya hazır olduğunu belirtti. Jeotermalin enerji çeşitliliği, arz güvenliği ve temiz enerji dönüşümündeki rolü dünya genelinde kabul görüyor; Avrupa'da konut ısıtması başta olmak üzere kullanım alanları hızla genişliyor.
Uluslararası ve bölgesel kapasite değerlendirmesi
Yapılan bilimsel araştırmalar, Avrupa Birliği üyesi ülkelerde 43 bin megavat (MW) seviyesinde yeni jeotermal kapasite geliştirilebileceğini gösteriyor. Uluslararası Enerji Ajansı ve enerji alanında çalışan düşünce kuruluşlarının değerlendirmelerine göre, bu kapasite hayata geçirilirse jeotermal enerjinin AB'de kömür ve gaz kaynaklı elektriğin yaklaşık %42'sini ikame edebilecek potansiyele sahip olduğu öne sürülüyor.
Türkiye'nin fırsatları ve hedefleri
Kındap, Türkiye'nin Avrupa'dan daha fazla jeotermal kaynak potansiyeline sahip olduğunu, ancak bu kaynaklar yerinde durduğu sürece ülke kalkınmasına hizmet etmediğini belirtti. "Ülkemizin ithal enerji kaynaklarından uzaklaşması ve temiz enerji dönüşümünde kilit rol üstlenmeye hazırlanan jeotermal, enerji güvenliği ve iklim hedeflerimiz açısından da stratejik önemde."
Kapasite artışı hedefleri
Kındap'ın verdiği verilere göre Türkiye'de bugün itibarıyla enerji üretimi, seracılık, konut ısıtması ve termal turizm gibi alanlarda yaklaşık 20 bin Megavat/termal seviyesinde jeotermal kullanım bulunuyor; bu seviye keşfi yapılmış potansiyelin üçte birinden daha azını temsil ediyor. "Halen 1760 MWe olan jeotermal kaynaklı elektrik üretimimizi üç kat artışla 5 bin MWeın üzerine, jeotermal ile ısınan konut sayımızı 170 binden 1 milyona, 7 bin dönüm olan jeotermal sera alanımızı 100 bin dönüme çıkarabiliriz" dedi.
Kındap, jeotermalde kurulu güç artışının yalnızca sayısal bir büyüme değil, çevresel etkileri gözeten sürdürülebilir enerji politikalarının bir yansıması olduğunu vurguladı ve Türkiye'nin "2053 Net Sıfır vizyonuna ulaşması için jeotermalden ürettiği elektrik kurulu gücünü yaklaşık beş kat artırarak 10 bin MW/e seviyesine çıkarması gerektiğini" ifade etti.
Rakamlarla jeotermal sektörünün mevcut durumu
Jeotermal kaynaklı elektrik üretiminde Bin 758 MW kurulu güç seviyesine ulaşan Türkiye; potansiyelinin çok altında kalan bu seviye ile dünyanın dördüncü, Avrupa'nın lider ülkesi konumunda.
Türkiye, enerji üretiminin yanı sıra konut ısıtması, jeotermal seracılık, termal turizm, jeotermal balıkçılık ve sebze-meyve kurutma alanlarında yaklaşık 7 bin MW’ın biraz üzerinde jeotermal kullanıma sahip.
Maden Tetkik Arama Kurumu (MTA) Türkiye'nin keşfi tamamlanan jeotermal potansiyelini 62 bin MW/termal olarak açıklarken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Türkiye yaklaşık 19 bin 836 MW/termal kullanıma sahip; bu, keşfi tamamlanan potansiyelin üçte birinden azına karşılık geliyor.
Türkiye'nin jeotermal ısıtmalı sera potansiyeli 150 bin dönüm olarak hesaplanırken, halihazırda 7 bin dönüm jeotermal ısıtmalı seraya sahip olması, mevcut kapasitenin potansiyelin ancak yaklaşık %5'i seviyesinde olduğunu gösteriyor. Bu kapasite ile Türkiye dünyada 7'nci, Avrupa'da ise 1'inci sırada yer alıyor.
JEOTERMAL ENERJİ DERNEĞİ (JED) YÖNETİM KURULU BAŞKANI ALİ KINDAP
