Çayeli Bakır’ın COP31 hamlesi:
Çayeli Bakır İşletmeleri Genel Müdürü Ali Can, şirketin Doğu Karadeniz’de yürüttüğü sosyal fayda ve yerel kalkınma çalışmalarını bu yıl Antalya’da düzenlenecek COP31 platformunda aktaracaklarını belirtti. Can, "Cengiz Holding bu yıl Antalya’da gerçekleştirilecek COP31’in paydaşlarından biri oldu. Biz de Cengiz Holding grup şirketi olarak COP31’de yer alarak, yerel ölçekte edindiğimiz deneyimleri daha geniş bir platformda paylaşma fırsatı yakalayacağız" ifadelerini kullandı.
Can, madenciliği sadece yer altı zenginliklerini ekonomiye kazandırmak olarak görmediklerini; bölgenin sosyal, ekolojik ve ekonomik gelişimini kurumsal sorumluluklarının merkezine yerleştirdiklerini vurguladı. Bölge halkı ile doğrudan iletişim, Toplum Danışma Kurulu toplantıları ve üreticilerle kurulan ilişkilerin yerel ihtiyaçları belirlemede temel araçlar olduğunu söyledi.
Arıcılıkta 12 yıllık dönüşüm:
2014'te başlatılan Arıcılığı Geliştirme Projesi, Doğu Karadeniz’in biyolojik çeşitliliğini korumaya yönelik bir yaklaşımla üreticilerin sahiplenebildiği bağımsız bir modele dönüştü. Proje başlangıcında teknik eksiklikler nedeniyle yüzde 50’nin üzerinde seyreden koloni kayıpları, eğitimler ve teknik destekle yüzde 5’in altına çekildi.
Projeye 2014 yılında 310 kovan ile başlandı; 2015'te koloni sayısı 1.110 seviyesine çıktı ve uzun yıllardır 1.000’in üzerinde sabitlendi. Bal üretimi proje öncesinde yıllık yaklaşık 2,5 ton iken, bugün 8 tonun üzerine ulaştı. 2017'de üreticilerin kooperatifleşmesiyle balın ötesinde ana arı, propolis, polen ve arı keki gibi katma değerli ürünlerin üretimine geçildi.
Eğitimlerle desteklenen yapıda 68’i kadın olmak üzere 296 arıcı sertifikalandırıldı. Son yıllarda Kafkas ırkı ana arı üretimine odaklanılarak teknik ve saha desteği verildi; yalnızca 2025 yılı verilerine göre projenin yerel ekonomik katkısı 322 bin ABD doları seviyesine ulaştı.
Tarımsal çeşitlilik ve kadın emeği:
Çayeli Bakır’ın yaklaşımı, arıcılıkla sınırlı kalmayıp tarımsal üretimi çeşitlendirmeye odaklanıyor. Bereketli Bahçeler Projesi kapsamında çay üretimini desteklemek amacıyla yöre kadınlarıyla birlikte yaklaşık 15 bin çay fidanı yetiştirilmesine katkı sağlandı. Ayrıca likapa, limon, mandalina, karayemiş ve kestane gibi türlerden yaklaşık 2.500 ağaç dikimi gerçekleştirildi.
Rize İl Tarım Müdürlüğü uzmanlarıyla ortak düzenlenen budama ve aşılama eğitimleri, üç mahalleden yaklaşık 30 kişinin katıldığı uygulamalarla doğru tekniklerin yaygınlaşmasını hedefliyor. Bu çalışmaların amacı yalnızca fidan desteği vermek değil; üreticilerin teknik bilgiyle donatılarak sürdürülebilir üretime geçmesini sağlamak.
Ortak değer ve gelecek:
Can, Cengiz Holding bünyesinde yer almanın Çayeli Bakır’a sağladığı geniş perspektifin, yerelde geliştirilen modellerin küresel sürdürülebilirlik hedefleriyle ilişkilendirilmesine imkân tanıdığını söyledi. Arıcılık ve tarımsal projelerin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekti; özellikle biyolojik çeşitliliğin korunması, iklim değişikliğine dayanıklılık ve sürdürülebilir geçim kaynaklarının desteklenmesi başlıklarını öne çıkardı.
Gelecek dönem için hedeflerinin, bugünkü rakamsal başarıların ötesinde, nesiller boyu sürecek güçlü bir ekosistem bırakmak olduğunu belirten Can, önümüzdeki dönemde bölgenin ihtiyaçlarını paydaşlarla birlikte tespit etmeye ve uzun vadeli sonuçlar üreten çalışmalar geliştirmeye öncelik vereceklerini vurguladı.
Yerelden genele yansıyan etki:
Yerel sahiplenme ve sürekli eğitimin bir araya gelmesiyle projelerin kalıcı ekonomik modellere dönüşebildiğini söyleyen Can, arıcılıkta özellikle Kafkas ana arı üretiminin, üreticilerin teknik kapasitesinin ve katma değerli ürün üretiminin destekleneceğini açıkladı. Bereketli Bahçeler ile tarımsal çeşitliliğin artırılmasına ve doğru üretim tekniklerinin yaygınlaşmasına devam edeceklerini ekledi.
Projelerin sahadaki doğrudan tanığı olan arıcı Eyüp Yılmaz ise uygulamaların etkisini şöyle özetledi: "2014 yılında Çayeli Bakır İşletmeleri bizlere arılı kovan verdi, petek verdi bize. Bu sayede arıcılık faaliyetleri canlanmaya başladı. Ayrıca Çayeli Bakır’ın istihdam ettiği arıcılık uzmanı mahalleleri gezerek buradaki arı kovanlarına gerekli müdahaleleri yaparak arıcılığın gelişmesine katkıda bulunuyor".
Çayeli Bakır’ın deneyimi, yerel dinamiklere saygı gösterilerek geliştirilen projelerin hem ekonomik hem çevresel açıdan kalıcı değer üretebileceğini gösteriyor. Şirket, COP31’de bu modeli paylaşarak yerel uygulamaların daha geniş sürdürülebilirlik gündemiyle nasıl bağlandığını görünür kılmayı amaçlıyor.
ARI UZMANI ARICIYI BİLGİLENDİRDİ.
