İsviçre, F-35A tedarikinde fiyat tartışmaları sonrası seçenekleri değerlendiriyor
İsviçre Federal Hükümeti, ABD ile yapılan F-35 savaş uçağı alımı anlaşmasında ortaya çıkan fiyat artışları nedeniyle Federal Savunma, Sivil Koruma ve Spor Bakanlığı (DDPS)'ne çeşitli alternatifleri derinlemesine inceleme talimatı verdi.
Hükümet değerlendirmesi ve görüşmeler
Federal Konseyin yazılı açıklamasına göre yaz dönemi boyunca sürdürülen görüşmeler, ABD'nin fiyat konusunda esnemeye niyetli olmadığını ortaya koydu. Açıklamada, ABD ile yapılan müzakerelerin sabit fiyat belirlenmesine yönelik beklentileri karşılamadığı ve bunun sonucunda sabit fiyat formülünden vazgeçildiği bildirildi.
Açıklamada ayrıca, fiyat konusunun üst düzey temaslarda ele alındığı; ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile İsviçreli mevkidaşı Martin Pfister arasında bir telefon görüşmesinin de gerçekleştiği kaydedildi.
Maliyet artışlarının boyutu ve anlaşmanın geçmişi
İsviçre ile ABD arasında 19 Eylül 2022'de 36 F-35A tedariki için yaklaşık 7,4 milyar dolar tutarında bir anlaşma imzalanmıştı. Ancak haziran ayı sonunda tedarik için ek maliyetlerin 650 milyon ile 1,3 milyar İsviçre Frangı arasında değişebileceği duyuruldu.
İsviçre basınında hükümet kaynaklarına dayandırılan haberlerde, ABD tarafının niyeti nedeniyle yeni fiyatın yaklaşık 1,7 milyar dolar artabileceği yönünde tahminlere de yer verildi.
Federal Konsey'in tutumu ve sonraki adımlar
Açıklamada Federal Konseyin, tedarike ilişkin kararlılığını sürdürdüğü; hedefin diğer uçaklara kıyasla önemli bir teknolojik avantaja sahip ve Avrupa genelinde yaygın kullanılan bir savaş uçağı edinmek olduğu vurgulandı. Bu tercihin İsviçre'yi havadan gelen tehditlere karşı korumayı amaçladığı ifade edildi.
Federal Konsey, DDPS'ye kasım sonuna kadar bundan sonraki adımlara ilişkin bir teklif sunma talimatı verdi. Bu teklif, mevcut anlaşmanın şartlarının korunması, pazarlıkların sürdürülmesi veya alternatif tedarik seçeneklerinin değerlendirilmesini içerebilir.
Siyasi tepkiler ve gümrük-gerilim bağlamı
Siyasi arenada da tartışmalar sürüyor. İsviçre Halk Partisi milletvekili Jean-Luc Addor, sözleşmedeki fiyat artışlarını eleştirerek anlaşmanın adilliğinin sorgulanması gerektiğini belirtti.
Ayrıca haberde, ABD'nin karşılıklılık esaslı gümrük tarifelerinde değişiklik yapmasından sonra İsviçre'ye yüzde 39 tarife uygulaması kararı aldığı hatırlatıldı. Savunma Bakanlığı ise sabit fiyat konusunda ısrarcı olduklarını, hukuki çözüm imkanlarının sınırlı olması nedeniyle diplomatik kanalları kullandıklarını ve uzlaşma sağlanamazsa alımın iptal edilebileceğini bildirmişti.
Not: DDPS tarafından hazırlanacak inceleme raporu ve Federal Konseyin kasım sonundaki kararı, İsviçre'nin F-35 programına ilişkin nihai yol haritasını belirleyecek.
