Mevsim geçişlerinde sık görülen belirtiler ve yanlış çıkarımlar:
Burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı, öksürük ve yüz bölgesinde basınç hissi mevsim geçişlerinde sık karşılaşılan yakınmalar arasında yer alıyor. Ancak bu şikâyetlerin varlığı, enfeksiyonun kaynağına dair tek başına kesin bir yargı oluşturmaz; viral, post viral ve bakteriyel tablolar benzer belirtilerle seyredebilir.
Antibiyotiklerin her enfeksiyona çözüm olmadığı gerçeği klinik kararlarda belirleyici olmalı. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 2025 küresel sürveyans raporuna göre 2023 yılında laboratuvarla doğrulanmış yaygın bakteriyel enfeksiyonların yaklaşık 6’da 1’i antibiyotik tedavilerine dirençliydi. WHO, uygunsuz ve aşırı antimikrobiyal kullanımını direnç gelişiminin başlıca itici güçleri arasında gösteriyor.
Antibiyotikler ne zaman düşünülmeli?:
Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Özlem Atmış uyarıyor: "Üst solunum yolu enfeksiyonlarında burun tıkanıklığı, akıntı, öksürük, boğaz ağrısı ve yüz bölgesinde basınç gibi belirtiler oldukça sık görülüyor. Ancak bu belirtilerin varlığı tek başına bakteriyel bir enfeksiyon olduğu ya da antibiyotik kullanılması gerektiği anlamına gelmiyor."
Atmış, hastalığın nasıl başladığı, ne kadar sürdüğü ve belirtilerin zaman içinde nasıl değiştiği gibi öğelerin antibiyotik kararında öncelikli olduğunu vurguluyor. "Viral, post viral ve bakteriyel tabloları birbirinden ayırmadan antibiyotiğe karar vermek doğru değil" diyen Atmış, tedavi kararının hastanın klinik durumuna göre verilmesinin gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek açısından kritik olduğunu belirtiyor.
Sinüzit yaklaşımı ve rehber önerileri:
Sinüzit (rinosinüzit) vakalarında da "tek tip tedavi" yaklaşımından kaçınmak öneriliyor. Avrupa Rinoloji Derneği’nin EPOS 2020 dokümanı, akut rinosinüzitin çoğu vakasında antibiyotiklerin hastalığın seyri üzerindeki etkinliğinin sınırlı olduğunu; ancak bakteriyel akut rinosinüzit düşünülen seçilmiş hasta grubunda antibiyotiklerin değerlendirilebileceğini ortaya koyuyor. Bu nedenle hasta seçimi ve uygun değerlendirme ön plana çıkıyor.
Atmış ayrıca, "Gerektiğinde antibiyotikten kaçınmak ne kadar yanlışsa, gerekmediği halde kullanmak da o kadar yanlış" diyerek gereksiz kullanımın sadece o anki tedaviyi etkilemediğini, aynı zamanda antibiyotiklerin uzun vadeli etkinliğini azalttığını belirtiyor: "Tedavi de oldukça önemli ve değerli olan antibiyotikler direnç gelişimi ile etkisiz kalır ve gerçekten ihtiyacımız olduğunda tedaviye cevap veremezler."
Uzun süren, tekrarlayan veya şiddetlenen şikâyetlerde, kişinin kendi kendine antibiyotik uygulamak yerine bir sağlık profesyoneline başvurması öneriliyor. Doğru tanı ve uygun tedavi yaklaşımı hem hasta sağlığı hem de antibiyotik etkinliğinin gelecekte korunması açısından önem taşıyor.
Üst solunum yolu enfeksiyonları, sinüs sağlığı ve bilinçli tedavi yaklaşımları gündemi, 23-25 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenecek 7. Fonksiyonel Tıp Kongresi kapsamında da ele alınacak. Yaklaşık 300 hekim ve diyetisyen ile 300 eczacının katılımıyla gerçekleştirilecek kongrede koruyucu sağlık, mikrobiyota, kronik hastalık yönetimi, bağışıklık sistemi ve antimikrobiyal direnç ile bilinçli ilaç kullanımı farklı disiplinlerden uzmanların değerlendirmeleriyle tartışılacak.
KULAK BURUN BOĞAZ UZMANI DR. ÖZLEM ATMIŞ
