COP31 kapanış oturumu ve genel değerlendirme:
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapanış oturumunda, Paris Anlaşması çerçevesinde bir dizi karar taslağı kabul edilirken bazı kritik konularda uzlaşı sağlanamadı. Oturum, COP31 Başkanı ve Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum başkanlığında Anadolu Salonu'nda gerçekleştirildi.
İki hafta süren yoğun müzakerelerin ardından delegasyonlar, gündemdeki taslakların son halini değerlendirdi. Toplantıda kabul edilen kararların büyük bölümü Paris Anlaşması kapsamındaki mevzuata ilişkin teknik ve uygulamaya dönük düzenlemeler içerirken, finansman, adil geçiş, emisyon azaltımı ve uyum gibi alanlarda tamamlanması gereken maddeler kaldı.
Paris Anlaşması'na ilişkin kabul edilen taslaklar:
Genel kurulda kabul edilen kararlar arasında Paris Anlaşması'nın 6. maddesi kapsamında uluslararası iş birliğine dayalı yaklaşımlar, 6.4 maddesi uyarınca karbon kredilendirme mekanizması ve piyasa dışı yaklaşımlar için çalışma programı yer aldı. Bunun yanı sıra 6.2 maddesi kapsamındaki iş birliğine dayalı yaklaşımların uygulanması için altyapı, süreçler ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin finansmanına ilişkin karar taslağı da onaylandı.
Ayrıca Paris Anlaşması'nın 13. maddesi çerçevesinde, gelişmekte olan ülkelere raporlama ve kapasite geliştirme desteği sağlanmasına ilişkin karar taslağı ile anlaşmanın uygulanmasını kolaylaştırmak üzere kurulmuş komiteye ilişkin düzenlemeler kabul edildi. En az gelişmiş ülkelere yönelik COP ve CMA karar taslakları ile Küresel Durum Değerlendirmesi kapsamındaki yıllık diyaloğa ilişkin karar taslağı da toplantıda onaylandı.
Kyoto Protokolü kapsamında Temiz Kalkınma Mekanizması Yürütme Kurulu yıllık raporunun not edilmesi ve Uygunluk Komitesi raporuna ilişkin karar taslağı da gündemde yer aldı.
Tamamlanamayan konular ve COP32'ye devredilen maddeler:
Bazı teknik ve usul konularında konsensüs sağlanamayınca tartışmalar gelecek oturumlara taşındı. Usul kurallarının tamamının kabulü hususunda anlaşmazlık yaşanırken, oylamaya ilişkin 42. kural haricindeki mevcut taslak usul kurallarının uygulanmasına devam edilmesine ve konunun COP32'de yeniden ele alınmasına karar verildi.
Ulusal Uyum Planları (NAP) ve İklim Teknolojisi Merkezi ve Ağının üçüncü gözden geçirmesine ilişkin taslaklar üzerinde tam uzlaşı sağlanamadığı için söz konusu çalışmaların SBI'nin 66. oturumu ile COP32 gündemlerine taşınması kararlaştırıldı. Ulusal katkı beyanlarının (NDC) özelliklerine yönelik ilave rehberlik meseleleri de tamamlanamadı ve bu başlık CMA9'un geçici gündemine alınacak.
Taraflar arasındaki görüş ayrılıkları:
Uzun vadeli küresel iklim hedefinin dönemsel gözden geçirilmesine ilişkin karar taslağının kabulü sonrası bazı ülke grupları mekanizmanın geleceğine dair çekincelerini dile getirdi. Çin temsilcisi, dönemsel gözden geçirme sürecinde somut ilerleme sağlanamamasından endişe duyduğunu belirterek bazı gelişmiş ülkelerin süreci ertelediğini eleştirdi ve mekanizmanın devam etmesi çağrısında bulundu.
Şili temsilcisi de son altı yılda yeterli ilerleme olmadığını ifade ederek sürecin sürdürülmesi gerektiğini savundu. Arap Grubu adına konuşan Suudi Arabistan temsilcisi ile LMDC adına konuşan Hindistan temsilcisi de dönemsel gözden geçirme mekanizmasının devamını desteklediklerini açıkladı. Öte yandan Küçük Ada Devletleri İttifakı (AOSIS) adına söz alan Palau temsilcisi, dönemsel gözden geçirmenin 1,5 derece hedefine ilişkin bilimsel verileri değerlendirmede kilit öneme sahip olduğunu vurguladı.
Panama, Küresel Durum Değerlendirmesi yıllık diyaloğuna ilişkin kabul edilen kararın müzakerelerdeki değerlendirmeleri yeterince yansıtmadığını savundu; bazı tarafların daha önce üzerinde uzlaşılan 1,5 derece ifadelerini kabul etmediğini belirtti ve NDC'lerin uygulanması için gerekli desteğin sağlanması gerektiğini vurguladı.
Başkanlık açıklamaları ve sonraki adımlar:
Müzakerelerin geldiği aşamaya ilişkin değerlendirmede bulunan Murat Kurum, adil geçiş, finansman, emisyon azaltımı ve uyum başlıklarında sonuçlandırılması gereken önemli konuların bulunduğunu belirtti. Kurum, delegasyonların yoğun çaba gösterdiğini ve "Bitiş çizgisine yakınız. Ancak henüz oraya varmış değiliz" sözleriyle sürecin henüz tamamlanmadığını ifade etti.
Kurum, gece yarısından itibaren ekiplerin gündem maddelerine ilişkin sonuçları derleyerek metinleri hazırlayacağını ve başkanlık öncülüğündeki kararın üçüncü taslağının diğer metinlerle birlikte 21 Kasım Cumartesi günü yayımlanacağını duyurdu.
COP32 ev sahipliği ve öncelikler:
Gelecek oturumların tarih ve yerlerine ilişkin taslak karar kabul edildi; Etiyopya Dışişleri Bakanı Gedion Timotheos, COP32'nin başkent Addis Ababa'da düzenleneceğini açıkladı. Timotheos, Türkiye'ye ev sahipliği için teşekkür ederek, "COP31’den bayrağı devralırken sizleri Antalya’dan Addis Ababa’ya uzanan bu yolculuğun bir sonraki etabını birlikte koşmaya davet ediyoruz. Ortak taahhütlerimizi birlikte somut iklim eylemine dönüştürebiliriz" dedi.
Etiyopya'nın başkanlığında COP32 gündeminin ekonomik kalkınma ve iklim eylemini birlikte ilerletmeye odaklanacağı, emisyon azaltımı, uyum, kayıp ve zarar, adil geçiş ile iklim finansmanına erişim konularına ağırlık verileceği belirtildi.
Sonuç olarak, COP31'de Paris Anlaşması kapsamında birçok teknik karar kabul edilse de, mali destek, adil geçiş ve uyum gibi siyasal ve finansal kökenli başlıklar tam olarak netleşmedi. Müzakereler, delegasyonların üzerinde çalıştığı yeni taslaklarla ve COP32 ile devam edecek.
ANTALYA'DA DÜZENLENEN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ 31. TARAFLAR KONFERANSI'NIN (COP31) KAPANIŞ TOPLANTISINDA PARİS ANLAŞMASI KAPSAMINDA ÇEŞİTLİ KARAR TASLAKLARI KABUL EDİLİRKEN, İKLİM FİNANSMANI, ADİL GEÇİŞ, EMİSYON AZALTIMI VE UYUM BAŞLIKLARINDAKİ MÜZAKERELER HENÜZ TAMAMLANMADI. COP31 BAŞKANI VE ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM, BAŞKANLIK KARARININ ÜÇÜNCÜ TASLAĞININ YARIN YAYIMLANACAĞINI AÇIKLAYARAK, "BİTİŞ ÇİZGİSİNE YAKINIZ. ANCAK HENÜZ ORAYA VARMIŞ DEĞİLİZ" DEDİ.