Hasanağa'da tarım arazileri konut ve sanayi baskısıyla sıkışıyor
Türkiye’nin en kaliteli ve değerlendirilen enginarının yetiştiği Bursa’nın Nilüfer ilçesine bağlı kırsal Hasanağa Mahallesi’nde tarım alanları giderek daralıyor. Bölge üreticileri, asırlardır devam eden üretimi; milyonlarca liralık lüks konut projeleri, dev fabrikalar, yoğun trafik ve açılan yeni yollar arasında sürdürmeye çalışıyor.
Son yıllarda kontrolsüz ve hızlı bir şekilde büyüyen Nilüfer’deki yapılaşma baskısı, kentin önemli tarım ambarlarından biri olan Hasanağa’yı doğrudan etkiliyor. Kendine has coğrafi işareti, lezzeti ve kalitesiyle tanınan Hasanağa enginarının geleceği, azalan tarım arazileri ve artan betonlaşma nedeniyle ciddi risk altında bulunuyor. Buna karşın geride kalan az sayıdaki üretici tarlalarında hasat mesaisini sürdürüyor.
Çiftçilerin kaygıları ve üretimin geleceği
16 Hasanağa Enginar Festivali’nde ürettiği mahsullerle 11 kez birincilik ödülü alan 46 yaşındaki üretici Ömer Çinkaya, 23 yıldır aralıksız enginar ürettiğini belirtiyor. Çinkaya, bölgedeki toprakların sanayileşme ve yapılaşma nedeniyle kayba uğradığını şu sözlerle özetliyor:
"Bursa, sanayisi yüzünden çok yoğun göç alan ve hızla büyüyen bir şehir. Bu kontrolsüz büyümenin en ağır ve olumsuz faturasını maalesef biz tarım alanlarında ödüyoruz. Konut ve imar baskısı artık bizim de tarlalarımızın kapısına kadar dayandı. Bölgede direnen, toprağını satmayan bizim gibi çok az sayıda üretici kaldı. Adım adım imara yenik düşüyoruz, göz göre göre tarım alanlarımız ellerimizden gidiyor. Bu durumun gelecekte insanoğlu için çok ağır ve geri dönülemez sonuçları olacak ama ne yazık ki günün sonunda hep para galip geliyor. Bizler aslında tarım arazilerini yok ederek kendi sonumuzu kendi ellerimizle hazırlıyoruz."
Çinkaya'nın ifadeleri, bölgedeki üreticilerin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda toplumsal ve gıda güvenliği açısından da kaygı taşıdığını ortaya koyuyor. Üreticiler, toprak satışlarının zincirleme etkiyle komşu arazileri de baskı altına aldığına ve sonuçta üretim kapasitesinin azalacağına dikkat çekiyor.
Lojistik, güvenlik ve günlük zorluklar
Ödüllü üretici, tarlalarının çevresinin fabrikalar, lüks konut siteleri, otobanlar ve yoğun taşıt trafiğiyle çevrildiğini belirtiyor. Yaşanan lojistik ve güvenlik sorunlarını şu sözlerle aktarıyor:
"Çevremizdeki yapılaşmadan dolayı oluşan aşırı araç fazlalığı ve kamyon trafiğinden ötürü tarlalarımıza giriş çıkış yaparken çok büyük zorluklar yaşıyoruz. Kendi tapulu tarlamıza neredeyse giremez hale geldik. Kentin tarlaların içine kadar girmesiyle birlikte bölgede hırsızlık olayları da tavan yaptı; binbir emekle büyüttüğümüz enginarlarımız geceleri tarladan kesilip çalınıyor. Konutların, fabrikaların ve trafiğin tam ortasında sıkışıp kaldık. Sıranın yavaş yavaş bize de geldiğini çok net hissediyoruz. Yarın bir gün bize de gelip ’tarlan için şu kadar milyon lira veriyoruz’ diyecekler ve biz de bir noktada pes edip vereceğiz. Çünkü ekonomik şartlarda para galip gelecek. Ben satmasam, yanımdaki komşum satacak ve etrafım tamamen betonla çevrilince ben zaten orada mecbur kalıp bırakacağım. Sonunda hepimiz bu bereketli topraklarımızdan olacağız. Toprak bitince, beton bloklar yükselince gelecekte insanlar ne yiyecek, çocuklarına ne yedirecek gerçekten hiç bilmiyorum."
Bu ifadeler, üretimin sürdürülebilirliğini tehdit eden somut problemleri (erişim güçlükleri, artan hırsızlık, lojistik maliyetler) öne çıkarıyor. Üreticilerin tek tek yaşadığı bu sorunlar, bölgesel tarımsal üretim kapasitesinin azalmasına ve dolayısıyla yerel gıda arz güvenliğinde zayıflamaya yol açabilir.
Hasanağa enginarı gibi coğrafi işarete sahip ürünlerin korunması, yalnızca yerel ekonomik değer açısından değil, aynı zamanda kültürel miras ve gıda çeşitliliğinin sürdürülmesi açısından da önem taşıyor. Hasanağa’da devam eden yapılaşma baskısı ve tarım arazilerinin parçalanması, bu değere doğrudan zarar veriyor.
Uzun vadede sorunların çözümü, yerel planlama politikaları, tarım arazilerinin korunmasına yönelik düzenlemeler ve üreticilerin erişim, güvenlik ve ekonomik sürdürülebilirliğini güvence altına alacak adımların atılmasına bağlı görünüyor. Şu anki tablo ise bölge üreticilerinin varlıklarını koruma mücadelesinin sürdüğünü gösteriyor.
HASANAĞA MAHALLESİ'NDE ENGİNAR HASADI
