Hadim bezinin yeniden doğuşu: kenevirle yaşatılan ustalık ve kadın istihdamı
Mevlana Kalkınma Ajansı (MEVKA) tarafından 2024 Yılı Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı - Anadoludakiler çağrısı kapsamında desteklenen "İlmek İlmek Anadoludakiler ile Kenevirden Hadim Bezine" projesinin açılış ve sergi töreni Karatay Kültür Merkezi'nde gerçekleştirildi. Muradın Olsun Derneği öncülüğünde, Karatay Belediyesi ve Hadim Belediyesi ortaklığında yürütülen proje; yerel dokuma geleneğini çağın üretim anlayışıyla buluşturarak hem kültürel mirası korumayı hem de kadın istihdamını artırmayı hedefliyor.
Törene Karatay Kaymakamı Cengiz Ayhan, Mevlana Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Dr. İhsan Bostancı, Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca, Hadim Belediye Başkanı Mehmet Çetiner, kamu kurum ve kuruluşlarının il müdürleri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ile çok sayıda davetli katıldı.
Projenin başlangıcı, atölye çalışmaları ve eğitim süreci
Muradın Olsun Derneği Başkanı Fatma Çakmak, projenin 2024'te Mevlana Kalkınma Ajansı SOGEP-Anadoludakiler çağrısına kabul edilmesiyle başladığını ve kısa sürede kocaman bir üretim hikâyesine dönüştüğünü söyledi. Çakmak, atölyenin kurulmasının ardından Hadim ilçesindeki kadınlara, Müjgan teyzemizden miras kalan dokuma kültürünü usta eğitmenler aracılığıyla yeni nesillere aktarmak için eğitimler verdiklerini; çalışmayı hiç durmadan sürdürdüklerini vurguladı.
Proje kapsamında, geçmişte geri dönüştürülen pamuk ipliklerden yapılan Hadim Bezi dokuma geleneği, günümüzün çevreci üretim anlayışına uygun olarak Konya ilinde üretim izni verilen ve pilot denemelerden düzenli ekime geçen endüstriyel kenevir ipliğiyle yeniden yorumlandı. Atölyede onlarca kadına eğitim verildi ve eğitimlere katılan 15 kursiyer istihdam edildi. Projenin kayda değer bir finansman desteği de bulunuyor: ajans tarafından sağlanan 4 milyon TL kaynakla üretim altyapısı güçlendirildi.
Teknik bilgi aktarımında ise Hadim Bezi dokuma geleneğini özgün teknikleriyle yaşatmayı sürdüren ve UNESCO yaşayan insan hazinesi unvanına sahip Müjgan Akdemir'in rolü ön plana çıktı; dokuma tekniklerinin kayıt altına alınması ve yeni nesil üreticilere aktarılması bu sayede sağlandı.
Yerel kalkınma, tanıtım ve pazar stratejileri
Mevlana Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Dr. İhsan Bostancı, konuşmasında kalkınma ajanslarının kültürel değerleri katma değere dönüştürme ve koruma çalışmalarına önem verdiğini belirtti. Bostancı, Cumhurbaşkanımızın eşi Emine Erdoğan himayelerinde başlatılan ve Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü tarafından koordine edilen Anadoludakiler programının yerel ürünleri, kültürel mirası ve zanaatkar becerilerini görünür kılmayı amaçladığını aktardı.
Bostancı, SOGEP-Anadoludakiler çağrısının Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda hayata geçirildiğini, programın istihdam edilebilirlik, sosyal içerme ve kurumsal sosyal sorumluluğu önceliklendirdiğini ifade etti. Bu özel çağrının meyvesi olarak görülen Hadim Bezi projesinin kültürel sürdürülebilirlik, kadın istihdamı ve bölgesel sosyal-ekonomik gelişime katkı sağlayacağına inandıklarını dile getirdi. Bostancı konuşmasında ayrıca projeye verdikleri destek için Ahmet Şimşek, Konya Valisi İbrahim Akın, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ve Emine Erdoğan'a şükranlarını sundu.
Proje kapsamında üretilen ürünlerin tanıtımı için de adımlar atıldı; organizasyonlarda Hadim Bezi'nden üretilen ürünlerin sergilenmesiyle bilinirlik artırıldı. Bostancı, bu çalışmanın girişimciler ve kooperatifler için yenilikçi fırsatlar yarattığını vurguladı.
Hadim Belediye Başkanı Mehmet Çetiner, projenin yalnızca üretim değil, aynı zamanda kültürü yaşatma ve unutulmaya yüz tutmuş değerleri yeniden canlandırma vizyonunun ürünü olduğunu belirtti. Çetiner, Hadim Bezi'nin ilçe hafızasında önemli bir yere sahip olduğunu, bu mirası çağın tasarım anlayışıyla buluşturarak hem kültürel mirası korumak hem de yeni üretim ve istihdam alanları oluşturmayı amaçladıklarını söyledi.
Karatay Belediye Başkanı Hasan Kılca ise Yeryüzü Kadınları Kooperatifi bünyesindeki kadınların üretime katkı verdiğini, kenevir lifinin geleneksel dokuma ile birleşerek hem kültürel hem ekonomik değer ortaya çıkardığını ifade etti. Kılca, üretilen ürünlerin Karatay'daki turizm tesislerinde tanıtılması ve satışa sunulmasıyla Hadim Bezi'nin daha geniş kitlelerle buluşmasına katkı sağlanacağını belirtti.
Karatay Kaymakamı Cengiz Ayhan da konuşmasında kamu, yerel yönetimler, özel sektör ve sivil toplumun bir araya gelerek bölgenin kadınlarına iş ve gelir sağlayacak bir proje ortaya koyduğunu; geleneksel dokuma kültürünü modern tekniklerle yeniden yorumlayan bu çalışmanın hem istihdama hem de Anadolu'nun saklı değerlerinin gün yüzüne çıkmasına katkı sunduğunu söyledi.
Konuşmaların ardından protokol üyeleri ve katılımcılar, proje kapsamında kenevirden üretilen kumaş ve ürünleri inceledi; dernek başkanı Fatma Çakmak'tan teknik ve üretim süreçleri hakkında bilgi aldı. Proje, sergi ve atölye süreciyle hem Hadim Bezi geleneğini kayıt altına almayı başardı hem de sürdürülebilir üretim yaklaşımlarını yerinde göstermiş oldu.
Organizasyon, yerel zanaatın korunması, kadınların ekonomik hayata katılımı ve sürdürülebilir üretim ilkelerini bir araya getiren örnek bir iş birliği olarak değerlendirildi; katılımcılar projenin bölgeye uzun vadeli sosyal ve ekonomik katkı sağlayacağı konusunda hemfikir oldu.
MEVLANA KALKINMA AJANSI (MEVKA) 2024 YILI SOSYAL GELİŞMEYİ DESTEKLEME PROGRAMI-ANADOLUDAKİLER KAPSAMINDA DESTEKLENEN VE MURADIN OLSUN DERNEĞİ TARAFINDAN KARATAY BELEDİYESİ VE HADİM BELEDİYESİ İŞ BİRLİĞİNDE YÜRÜTÜLEN "İLMEK İLMEK ANADOLUDAKİLER İLE KENEVİRDEN HADİM BEZİNE" PROJESİNİN AÇILIŞ VE SERGİ TÖRENİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ.
