güney kafkasya’da kalıcı barış hedefi: iş birliği dönemi için adımlar
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, Güney Kafkasya’da uzun vadeli ve güvenilir bir barış tesis etme hedefini ve bölgesel iş birliğine verilen önemi vurguladı. Erdoğan’ın açılış konuşmasının ardından söz alan Bayramov, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103’üncü yıl dönümünü tebrik ederek konuşmasına başladı.
uluslararası gerilim ve bölgesel rol:
Bayramov, konuşmasında dünya sahnesinde artan gerilimlere dikkat çekti; Doğu Avrupa, Orta Doğu ve daha geniş coğrafyada devam eden askeri çatışmaların, uluslararası hukukun norm ve ilkelerinin aşınmasının devletler için ciddi zorluklar yarattığını belirtti. Bu ortamda Azerbaycan’ın hem kendi güvenliğini sağlayan hem de bölgesel barış ve dayanışmayı güçlendiren bir aktör olmaya devam ettiğini ifade etti.
çatışmadan normalleşmeye: beklentiler ve süreç:
Bakan Bayramov, Azerbaycan’ın yaklaşık 30 yıl süren işgal döneminin ardından bölgedeki çatışmanın çözüldüğünü, geçen yıl imzalanan barış anlaşmasının ardından ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinin sürdüğünü söyledi. Bugün için bölgede bir fiili barış durumu olduğunu vurgulayan Bayramov, Ermenistan’ın barış anlaşmasını resmîleştirmek için gerekli siyasi ve hukuki adımları atmasını beklediklerini kaydetti.
yeniden inşa ve demografik dönüş:
İşgalden kurtarılan Karabağ ve Doğu Zengezur’da kapsamlı yeniden yapılanma ve onarım çalışmalarının yürütüldüğünü aktaran Bayramov, şehir ve köylerin yeniden inşa edildiğini; modern ulaşım, enerji ve sosyal altyapının oluşturulduğunu bildirdi. Bayramov, kurtarılan bölgelerde yaklaşık 100 bin kişiin zaten yaşadığını, çalıştığını ve eğitim gördüğünü, eski zorunlu göçmenlerin anavatanlarına dönüşünün devam ettiğini ifade etti.
güvenlik, savunma sanayi ve bölgesel projeler:
TDT çerçevesinde geçen yıl gerçekleştirilen çalışmaların altını çizen Bayramov, İstanbul, Antalya, Türkistan ve New York’ta düzenlenen dışişleri bakanları toplantılarında bölgesel ve uluslararası gündemin ele alındığını, ortak bildiriler kabul edildiğini söyledi. Güvenlik iş birliğinin pratik yönünün öne çıktığını; güvenlik konseyleri sekreterleri toplantısının Bakü’de yapıldığını ve savunma sanayi kuruluşlarının başkanları toplantısı sonucunda ortak üretim ve teknolojik iş birliğini öngören 2027 yol haritasının kabul edildiğini aktardı.
Azerbaycan başkanlığı döneminde Şuşa’da dini işlerden sorumlu devlet kurumları başkanlarının ilk toplantısının; Bakü’de ise TDT ile Müslüman Din İşleri Başkanları Konseyi’nin yedinci toplantısının gerçekleştirildiğini belirten Bayramov, ekonomik iş birliğinin önemine vurgu yaptı. Ülkeler arasındaki ekonomik potansiyelin ortak projelerde kullanılması ve ulaşım bağlantılarının genişletilmesinin altını çizdi. Orta Koridorun geliştirilmesi ve Zengezur Koridorunun hayata geçirilmesinin bölgesel ticaret ve enerji güvenliğine katkı sağlayacağına dikkat çekti.
finansal iş birliği ve kültürel bağlantılar:
Bakü’de Merkez Bankaları Konseyi ve finansal denetim hizmetleri başkanları toplantılarına ev sahipliği yapıldığını söyleyen Bayramov, finansal denetim alanında bir iş birliği platformunun kurulduğunu aktardı. Ortak tarih, dil ve kültürel çalışmaların iş birliğinin temel yönlerinden biri olduğuna işaret ederek, Azerbaycan’ın girişimiyle düzenlenen ilk Türkoloji Kongresi’nin 100’üncü yıl dönümü kapsamında gerçekleştirilen Türk Dünyası Haftası’na değindi.
TDT’nin uluslararası konumu ve teşekkür:
Gabala Zirvesi’nde kurulan TDT Plus formatının üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla ilişkileri genişletme imkânı sunduğunu belirten Bayramov, bu format ve sürdürülmekte olan girişimlerin örgütün Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda gözlemci statüsü elde etme çabalarını güçlendireceğine inandığını söyledi. Azerbaycan’ın başkanlığı döneminde verilen destek için teşekkür eden Bayramov, görevinden ayrılan Genel Sekreter Kubanichbek Ömüraliyev’e katkılarından dolayı minnetlerini iletti ve yeni Genel Sekreter Mirvohid Azimov’u tebrik ederek başarılar diledi.
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Bayramov: "Güney Kafkasya'da uzun vadeli ve güvenilir bir barışı sağlamak istiyoruz"
