Mirziyoyev'in zirvede öne çıkan önerileri
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları 13. Zirvesi'nde bir dizi somut iş birliği önerisi sundu. Zirve, "Türk Asrı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla gerçekleştirilirken Mirziyoyev, konuşmasında hem bölgesel hem de uluslararası zorluklara karşı birlik vurgusu yaptı. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nı kutlayarak sözlerine başlayan Mirziyoyev, misafirperverlik için ev sahibi Cumhurbaşkanı'na teşekkür etti.
ekonomik ve sanayi iş birliği önerileri:
Mirziyoyev, Türk dünyasının uluslararası arenada ortak hareket etmesinin gerekliliğine işaret etti ve ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesini hedefleyen somut adımlar teklif etti. Bunların en önemlilerinden biri, Türk dünyasının 100 stratejik ortak yatırım ve sanayi projesini kapsayan bir programın kabul edilmesi önerisiydi. Bu projelerin finanse edilmesinde Türk Yatırım Fonu ve uluslararası finans kuruluşlarının kaynaklarının yönlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Mirziyoyev ayrıca TDT bünyesinde üçüncü ülkelerle iş birliği için "TDT Plus" formatında adımlar atılmasını önerdi. Bu kapsamda Sektörel Bakanlar Toplantıları aracılığıyla ticaret, ulaştırma, yatırım ve öncelikli diğer alanlarda somut projelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Teknolojik iş birliğinin ve sanayi ortaklıklarının dünya pazarına birlikte açılma imkânı sağlayacak şekilde geliştirilmesi gerektiği de konuşmada öne çıkan noktalar arasında yer aldı.
hukuk, lojistik ve hareketlilik önerileri:
Ekonomik ilişkilerin hızla gelişmesiyle birlikte girişimcilerin hak ve çıkarlarının korunmasının öncelikli hale geldiğini belirten Mirziyoyev, bu alanda ortak mekanizmaların oluşturulmasını önerdi. Bu çerçevede ticari işlerde karşılıklı hukuki yardım sağlanması hakkında çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasının gerekliliğini ifade etti. Önerilen belge, mahkeme kararlarının karşılıklı tanınması ve uygulanmasına yönelik sağlam bir hukuki temel oluşturmayı amaçlıyor.
Hukuki iş birliğinin dijitalleşmesi de konuşmada öne çıktı. Mirziyoyev, yetkili kurumlar arasındaki ilişkilerin genişletilmesi ve hukuki yardım talepleri ile belgelerin elektronik ortamda paylaşılmasına yönelik bir dijital platform kurulmasının önemine değindi. Bu adım, hukuki süreçlerin hızlanması ve ticari güven ortamının güçlenmesi açısından kritik görülüyor.
Lojistikte ise Türk devletlerinin coğrafi konumu ve transit imkânlarının stratejik önem kazandığına dikkat çekildi. Küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dönemde, Orta Koridor ve ona bağlanan ulaşım hatlarının bütünleşik bir ekonomik sisteme dönüştürülmesi gerektiği belirtildi. Bu doğrultuda Türk devletleri lojistik kompleksleri ağının kurulması ve ortaklaşa yönetilmesi önerisi sunuldu.
eğitim, turizm ve toplumsal yakınlaşma:
Mirziyoyev, gençlerin eğitimine yapılan yatırımın uzun vadeli iş birliğinin temeli olduğunu vurgulayarak Yeni Özbekistan Burs Programı kapsamında Türk devletlerinin temsilcilerine yıllık 150 eğitim bursu vermeye hazır olduklarını açıkladı. Eğitim alanındaki bu teklif, bölgesel insan kaynağı gelişimine doğrudan katkı sağlayacak bir adım olarak sunuldu.
Turizm alanında Mirziyoyev, 2025 yılında Türk devletlerini 100 milyondan fazla yabancı turistin ziyaret ettiğini hatırlatarak ortak turizm potansiyelinin küresel tanıtımı için Türk Turizm Birliği kurulmasını önerdi. Bu tür bir yapı, destinasyon koordinasyonunu ve pazarlama faaliyetlerini güçlendirebilir.
Genel olarak Mirziyoyev'in önerileri; ekonomik entegrasyon, hukuki uyum, lojistik altyapı ve insan sermayesi yatırımlarını birbirine bağlayarak Türk dünyası içinde daha derin bir iş birliği çerçevesi oluşturmayı hedefliyor. Önerilerin hayata geçirilmesi için Sektörel Bakanlar toplantıları ve yetkili kurumlar arası dijital platformların kurulması gibi adımların atılması gerektiği vurgulandı.
Zirve, Mirziyoyev'in konuşmasının ardından diğer liderlerin değerlendirmeleriyle devam etti ve sunulan tekliflerin detayları ile uygulama mekanizmaları önümüzdeki toplantılarda tartışılmak üzere masaya yatırılacak.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev: "Karşılıklı seyahatler hakkında çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasını öneriyoruz"
