Freelance ekonomisi hızla büyüyor: Türkiye'de 2 milyonun üstünde serbest çalışan
Dünya genelinde freelance (serbest çalışma) ekonomisi yaygınlaşırken, bu alanda farklı kaynaklarda genel bir büyüklük olarak 1,5 milyar kişi seviyeleri konuşuluyor. Resmi bir referans olarak ise Dünya Bankası verileri 1,57 milyar kişi olduğunu gösteriyor. Türkiye özelinde ise freelance çalışma, 2025 itibarıyla 2 milyon barajını geçti.
Ağırlık kazanan alanlar ve genç nüfusun rolü
Türkiye'de freelance çalışma özellikle yazılım ve web geliştirme, grafik tasarım, sosyal medya yönetimi, dijital pazarlama ve medya için içerik üretimi alanlarında yoğunlaşıyor. Sektördeki talep, 25-35 yaş arasındaki genç nüfusun esneklik ve özgürlük beklentileri ile enflasyon kaynaklı ek gelir ihtiyacının birleşmesiyle artış gösterdi.
Akademik araştırma: Kadın freelancerların yükselişi
Avrupa Halkla İlişkiler Eğitim ve Araştırma Derneği (EUPRERA) iş birliğiyle yapılan ve Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Prof. Dr. Özlem Alikılıç ile Prof. Dr. Ebru Gökaliler'in katkı sunduğu araştırma, Türkiye'de kadın freelancerların sektördeki konumunu mercek altına aldı. Araştırma, kadınların kurumsal hayatta karşılaştıkları engeller nedeniyle bu modele yöneldiğini ortaya koyuyor.
Çalışmada, kadınların freelance modeli tercih etme motivasyonları arasında esneklik, iş-yaşam dengesi ve aile sorumluluklarını yönetebilme gibi unsurların öne çıktığı, erkeklerde ise daha yüksek gelir elde etme arzusu gibi farklı motivasyonların görüldüğü tespit edildi.
Akademisyen değerlendirmesi
Prof. Dr. Özlem Alikılıç ve Prof. Dr. Ebru Gökaliler elde edilen bulguların Türkiye'ye özgü bir tabloyu yansıttığını vurguluyor. Araştırmadaki değerlendirme şöyle:
"Kadın freelancerlar, kurumsal hayatta karşılaştıkları engelleri bu modelde avantaja dönüştürüyor. Bu çalışma, Türkiye'de kadınların iletişim sektöründe kendi şartlarını belirleyebildikleri, daha esnek ve üretken bir alan oluşturduklarını gösteriyor. Kurumsal iş hayatında sıkça karşılaşılan 'Kadınlar daha az kazanıyor' olgusunu tersine çeviren dikkat çekici bir tablo sunuyor. Katılımcıların önemli bir bölümü, kurumsal iş yaşamında karşılaştıkları mobbing, cinsiyet rolleri temelli eşitsizlikler ve kariyer engelleri nedeniyle freelance çalışmaya yöneldiklerini ifade etti. Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu, kadın ve erkeklerin freelance çalışmayı tercih etme motivasyonlarındaki farklılıklar oldu. Erkekler için daha yüksek gelir elde etme arzusu ön plana çıkarken, kadınlar için esneklik, iş-yaşam dengesi ve aile sorumluluklarını yönetebilme gibi faktörler belirleyici rol oynadı. Bu durum, toplumsal cinsiyet rollerinin çalışma biçimlerine doğrudan yansıdığını gösteriyor."
Araştırma, Türkiye'de freelance ekonomisinin yapısını ve bu modelin özellikle iletişim sektöründe kadınlar için sunduğu fırsatları detaylandırarak, hem politika hem de iş dünyası aktörleri için önemli bulgular sunuyor.
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK BÖLÜMÜ AKADEMİSYENLERİ PROF. DR. ÖZLEM ALİKILIÇ (SOLDA) VE PROF. DR. EBRU GÖKALİLER (SAĞDA)
