Fındıkta file uygulaması işçilik ve zaman tasarrufu getiriyor
Ordu'nun Altınordu ilçesi Karaağaç Mahallesi'nde üretici Öziş kardeşler, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sağladığı yüzde 50 hibe ile geçen yıl bahçelerine file sistemi kurdu. Yaklaşık 17,5 dönümlük alana serilen filelerle hem işçilik maliyetinde hem de hasat süresinde kayda değer azalma elde edildi.
Uygulamanın sahadaki etkileri:
Önceki yöntemle aynı alanı toplamak için yaklaşık 25 işçiyle 4 gün çalışılıyor ve üreticinin ödediği işçi ücretleri toplamda eski usulde yüksek gider oluşturuyordu. File sistemi sonrası, "fileyi sermek ve fındığı toplamak toplam maliyet 20 işçi ücreti" düzeyine indi; böylece hem işçilik ihtiyacı azaldı hem de üreticiler günler süren hasat sürecinden önemli ölçüde zaman kazandı. Öziş kardeşler, işçilik maliyetlerinin düşmesinin yanı sıra elde kalan gelirin de üreticide kaldığını vurguluyor.
Üretici değerlendirmeleri ve pratik faydalar:
Fındık üreticisi Halil Öziş, yönteme geçiş nedenlerini ve deneyimini şöyle özetliyor: "Bizim arazilerimiz Karadeniz Bölgesi’nin en zor arazileri, taşlık, yamaç ve engebeli. Projeye geçen yıl başvurduk ve hibemiz çıktı. Devletimiz yüzde 50’sini karşıladı, gerisini de biz karşıladık. Geçen yıl yaklaşık 17,5 dönüm olan arazimize serdik. Biz burayı normalde 26 kişilik ekiple 4 günde topluyorduk, yaklaşık 100 işçi ücreti gidiyordu. File sistemini getirdikten sonra bu fileyi sermek ve toplamak dahil yaklaşık 20 işçimiz gidiyor. Normalde 2 kişilik bir aile bir haftada toplayabilir, işçilik parası da üreticide kalıyor. Ben tüm üreticilere kesinlikle file sistemini tavsiye ederim."
Mehmet Öziş de uygulamanın özellikle günlük yevmiye maliyetlerini azalttığını belirtiyor: "Bizleri büyük seviyede yevmiye olayından kurtarıyor. Bunda taş, diken ve yamaç gibi derdi yok. İyi serilirse 50 kişinin topladığı yeri 10 kişiyle toplayabiliyorsun, çok büyük faydası var. File sistemi ile evdeki 2 kişi 5 ton fındığını rahatlıkla toplayabilir. yüzde 90 meyilli arazide bile kullanılabilir. Normalde 5 ton fındık için 100-125 işçi ücreti gider ama bu şekilde 2 kişi 10 günde toplar."
Özetle, devlet desteğiyle hayata geçirilen file sistemi uygulaması, zor arazilerde bile işçilik ihtiyacını ve maliyetini ciddi oranda azaltarak üreticilere hem ekonomik hem de zaman tasarrufu sağlıyor.
Devlet desteği ile file sistemine geçtiler, fındıkta işçilik maliyetini yüzde 80 azalttılar
