Erzurumlular Rusya'daki esir sancaklarının iadesini istiyor
Erzurum'da, şehrin Rus işgalleri sırasında götürülen çok sayıda esir sancak ve diğer tarihi eserlerin Rusya'dan iadesi talebi yeniden öne çıktı. Dışişleri ve İçişleri Bakanlığı'nın girişimleri kentte heyecan yarattı.
Tarihsel arka plan ve taşınan eserler
Erzurum'un Temmuz 1829, Şubat 1878 ve Şubat 1916 tarihlerindeki işgallerinde çok sayıda eser ve sancak şehirden götürülmüş; bu eserlerin bir kısmının St. Petersburg ve Tiflis'e nakledildiği biliniyor. Tarihçi Doç. Dr. Savaş Eğilmez, Çifte Minareler, Yakutiye, Sultaniye, Ahmediye, Ulu Cami ve Üç Kümbetler'deki kıymetli eşyaların talan edildiğini, Çifte Minareli Medrese'nin kitabesi, kapısı ile Üçkümbetler'deki Emir Saltuk'un mermer sandukasının Petersburg'a götürülen eserler arasında bulunduğunu aktarıyor.
Eğilmez, işgaller sırasında kalenin anahtarları ile birlikte 9 alay sancağı ve Pasinler'den ele geçirilen 1 sancağın Rusya'ya taşındığını; bu sancakların önce Tiflis'te sergilendiğini, daha sonra Erzurum'a giren Rus komutanı Yüzbaşı Konieff aracılığıyla St. Petersburg'a götürülerek Çar'a sunulduğunu belirtiyor. Bugün bu sancak ve bazı eserlerin Hermitage ve Askeri Topçu Müzeleri'nde bulunduğu ifade ediliyor.
Yerel tepkiler ve diplomatik girişimler
2023'te Erzurum'u ziyaret eden Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, götürülen Osmanlı sancaklarının iadesi için Rusya nezdinde diplomatik girişimlerde bulunulacağını açıklamıştı. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi de iade çalışmalarıyla ilgili benzer açıklamalar yaptı.
Türk Dil ve Edebiyatı Derneği Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş, eserlerin ve sancakların geri getirilmesinin milli bir mesele olduğunu vurguladı; Lahey ve UNESCO sözleşmeleri bağlamında iadenin önemine işaret etti. Ertaş, sancak sayısının 10-11 civarında olabileceğini belirtti ve bakanlıklara teşekkür etti.
Erzurum Kalkınma Vakfı Başkanı Erdal Güzel ise iade taleplerinin şehrin kolektif hafızası açısından taşıdığı önemi hatırlatarak, gelişmelerin kentte memnuniyet yarattığını söyledi.
Yerel yetkililer ve tarihçiler, kaybedilen canların yanı sıra kültürel mirastaki kayıpların da Erzurum tarihinin en acı izlerinden olduğunu belirtiyor ve iade girişimlerinin takipçisi olacaklarını ifade ediyor.
Erzurumlular Rusya'daki "Esir Sancaklarını" istiyor
