TESPAM'den yeni döneme ilişkin değerlendirme
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, Türkiye'nin Irak ile son dönemde attığı enerji adımlarının hem altyapı hem de ticaret anlamında yeni bir dönemi başlatacağını belirtti. Akyener, imzalanan anlaşmaların yalnızca petrol taşımacılığıyla sınırlı kalmayacağını, uygun yatırım ortamı sağlandığında doğalgazda da önemli ihracat olanakları doğuracağını vurguladı.
Kalkınma Yolu Projesi ve boru hattı kapasitesi:
Akyener, Türkiye ile Irak arasındaki mutabakatlar içinde en kritik unsurun Kalkınma Yolu Projesi olduğunu söyledi. Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmelerin bu güzergâhın önemini artırdığını ifade eden Akyener, projenin yalnızca petrol ve doğalgaz değil, ticari ve lojistik pek çok ürünün taşınmasına imkân verecek çok taraflı bir koridor olarak tasarlandığını aktardı. Mevcut durumda aktif olarak kullanılan Kerkük-Erbil-Ceyhan petrol boru hattından günlük yaklaşık 300-400 bin varil sevkiyat yapıldığını, hattın Türkiye'ye kadar gelen kısmının kapasitesinin yaklaşık 1 milyon varil, Türkiye'den devam eden kısmının ise yaklaşık 1,2 milyon varil civarında olduğunu söyledi.
Mevcut anlaşmaların güncellenmesi ve artan sevkiyat potansiyeli:
Akyener, Irak'la eskiye dayanan petrol sevkiyatı anlaşmasının vadesinin dolduğunu ve yeni şartlara göre güncelleneceğini belirtti. Yeni anlaşma ile tarifelerin yeniden düzenlenebileceğini, boru hatlarının kapasitelerinin geliştirilmesi ve yeni opsiyonların eklenmesiyle sevkiyatın artırılabileceğini aktardı. Irak kuzeyindeki üretim potansiyelinin günlük yaklaşık 700 bin varil düzeyinde olduğunu hatırlatan Akyener, Basra'dan gelebilecek ek hacimlerle hattın görece kısa sürede 1 milyon varil/gün seviyesine ulaşabileceğini söyledi.
Doğal gaz potansiyeli ve bölgesel etkiler:
TESPAM Başkanı, Irak'ın doğal gaz tarafında da önemli bir potansiyel barındırdığına dikkat çekti. Akyener, yaptıkları hesaplara göre Irak'ın yatırım ortamına kavuşması halinde yaklaşık 65 milyar metreküp düzeyinde ihracat potansiyeli oluşabileceğini belirtti. Bu kaynakların uzun vadeli sevkiyatının hem Irak hem Türkiye ekonomilerini destekleyeceğini ve Türkiye'nin enerji ticaret merkezi olma hedefine katkı sağlayacağını vurguladı. Enerji hacimleri büyüdükçe bölgesel ekonomik gelişmenin hızlanacağı, lojistik güçlendikçe güvenlik koşullarının da iyileşeceği öngörüsünü paylaştı.
Diğer üretici ülkelere etkisi ve ticari yaklaşımlar:
Akyener, Irak ile gelişen iş birliğinin Rusya ve Azerbaycan için tehdit oluşturmayacağını; bu ülkelerin hâlihazırda kendi ham petrol arzlarını uluslararası alıcılara Ceyhan üzerinden sattıklarını ve satmaya devam edeceklerini söyledi. Ayrıca Türkiye'nin Irak'tan gelecek tüm petrolü tüketme zorunluluğu olmadığı; Cumhurbaşkanı jestiyle daha yüksek hacimlerin Türkiye'ye yönlendirilmesine imkân tanınabileceği ve bunun SOMO'dan daha yüksek alım kotaları elde edilmesi fırsatı yaratabileceği yorumunu yaptı.
Türkiye Petrolleri'nin rolleri ve Bulgaristan ortaklığı:
Akyener, Türkiye Petrolleri'nin BP'nin işlettiği Kerkük sahasında %15 pay almasını ticari bir girişim olarak nitelendirerek bunun tarihi ve sembolik önemine işaret etti. Ayrıca milli petrol şirketinin Bulgaristan açıklarındaki Han Tervel arama sahasına %33 payla ortak olmasını teknik kabiliyetlerinin bir göstergesi olarak değerlendirdi. Bu arama bloğunun Sakarya gaz sahasına yakınlığı nedeniyle büyük bir keşif halinde sahaların hızlıca entegre edilebileceğini, operatör Shell ile diğer ortaklar OMV ve saha sahibi devletin milli şirketimizi sürece dahil etmek istediğini belirtti.
Akyener'in değerlendirmesi, imzalanan anlaşmaların hem boru hattı altyapısını hem de bölgesel enerji ticaretini yeniden şekillendirebileceğini, bunun da Türkiye'nin Ceyhan merkezli enerji ticaretini ve bölgesel kalkınmayı güçlendireceğini ortaya koyuyor.
TÜRKİYE ENERJİ STRATEJİLERİ VE POLİTİKALARI ARAŞTIRMA MERKEZİ (TESPAM) BAŞKANI OĞUZHAN AKYENER
