Araştırmanın çarpıcı sonuçları:
Esenler Belediyesi bünyesindeki Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi ile Adamor Araştırma Merkezi iş birliğinde yürütülen "Türkiye’de Mahalle Kültürü, Komşuluk İlişkileri ve Aile Araştırması" Türkiye’deki mahalle yaşamında kayda değer bir dönüşümü ortaya koydu. Araştırma, İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Tekirdağ, Kayseri, Samsun, Trabzon, Erzurum, Malatya ve Gaziantep olmak üzere 12 büyükşehirde gerçekleştirildi ve 1.622 kişiyle anket yapıldı; ayrıca nitel görüşmeler ve üç büyükşehirde odak grup çalışmaları yapıldı.
Katılımcıların değerlendirmeleri komşuluk ilişkilerindeki gerilemeyi net biçimde gösteriyor: yüzde 29,9’u komşuluk ilişkilerinin neredeyse sona erdiğini, yüzde 38,1’i büyük ölçüde zayıfladığını, yüzde 22’si zayıflamaya başladığını belirtti. Komşuluk ilişkilerinin değişmediğini düşünenlerin oranı ise sadece yüzde 8,9’da kaldı.
Dijitalleşmenin gündelik etkileşimlere etkisi:
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Feyza Korkmaz Sağlam, çalışmanın en çarpıcı boyutlarından birinin katılımcıların komşulukla ilgili çifte algısı olduğunu vurguladı. Sağlam, insanların komşuluk ilişkilerini aileye yakın bir birinci grup etkileşimi olarak gördüklerini ancak geleceğe dair umutlarının sınırlı olduğunu aktardı. Çalışmada, katılımcıların neredeyse yüzde 85’i mevcut bireysel pratiklerinden memnun olduğunu söylerken, yüzde 90’a yakın bir kesim komşuluğun giderek zayıflayacağına inanıyor.
Sağlam, dijitalleşmenin gündelik temasları azalttığına dikkat çekerek bunun dayanışmayı ve paylaşımı zayıflattığını belirtti: "Artık en ufak ihtiyaçlarımızı bile bir sanal ortamda karşılıyoruz. Dolayısıyla insanlarla temas etme ihtiyacımız yok. Artık komşumuzun kapısını çalıp bir ondan tuz istemek, ekmek istemek gibi eylemler bizim ilk tercihiniz olmuyor."
Temasın azalmasıyla birlikte mahalleye ve kente dair aidiyet duygusunun da törpülendiğini ifade eden Sağlam, mekânsal birlik ve yüz yüze temasın korunmasının önemine işaret etti. Buna karşın çalışma, insanların hâlâ büyük yaşam olaylarında birbirlerine destek olma eğiliminde olduğunu gösteriyor; cenaze veya düğün gibi durumlarda dayanışma örnekleri devam ediyor.
Sonuç olarak, araştırma günlük hayatın dijitalleşmesinin komşuluk ilişkileri üzerinde belirgin bir erozyona yol açtığını ortaya koyuyor. Hem nicel bulgular hem de nitel görüşmeler, gündelik etkileşimlerin azalmasının mahalle kültürü ve dayanışma üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceğine işaret ediyor.
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYOLOJİ BÖLÜMÜ DR. ÖĞR. ÜYESİ FEYZA KORKMAZ SAĞLAM, DİJİTALLEŞME, SANAL DÜNYA VE İNSANLARIN TEKNOLOJİYLE BİRLİKTE DAHA YALNIZLAŞMASI, KOMŞULUK İLİŞKİLERİNİ ZAYIFLAMASINA NEDEN OLDUĞUNU SÖYLEDİ.
