Deria lansmanı ve projenin gündemi
Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayesinde ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında, Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Fethiye İç Körfez’de bugün Mapa-Şamandıra Sistemi ile Fethiye dip çamuru temizliği için ilk adımlar atıldı. Programda konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, projenin hem deniz yüzeyini hem de deniz tabanını birlikte korumaya yönelik kapsamlı bir düzen kurma çabası olduğunu vurguladı.
Mapa-şamandıra sistemi ve DERİA dijital platformu:
Bakan Kurum, koylarda rastgele atılan çapaların ve ağır bağlantı ekipmanlarının deniz tabanına verdiği zararların önüne geçmek amacıyla 926 adet sabit bağlama mapası ve 906 adet tonoz yerleştirildiğini açıkladı. Bu donanımın temel amacı, deniz çayırları ve diğer hassas yaşam alanlarını koruyarak deniz trafiğinde düzen sağlamak.
Bu fiziksel düzenlemeyle eş zamanlı olarak hayata geçirilen DERİA sistemi, Bakan Kurum tarafından "denizin Google Maps’i" olarak nitelendirildi. DERİA ile denizciler; koyların durumunu, boş bağlama noktalarını ve uygunluk bilgilerini harita üzerinden görebilecek, dijital uygulama üzerinden rezervasyon yapabilecek. Kurum, projenin başarısını yalnızca konulan mapa veya şamandıra sayısıyla ölçmediğini; deniz tabanına inmeyen her kontrolsüz çapanın, korunan her deniz çayırının ve temiz kalan her koyun ayrı bir başarı olduğunu belirtti.
Dip çamuru temizliği: hedefler ve saha planı:
Fethiye İç Körfezi’nde yıllar içinde biriken dip çamurunu temizlemek için iki dip tarama gemisiyle sahada çalışma yürütülecek. Bakan Kurum, çalışma sahasının yaklaşık 600 hektar olduğunu ve buradaki 16 milyon metreküp dip çamurunun 3 yıl içinde çıkarılacağını; iş tamamlandığında iç körfezde ortalama 3,4 metre su derinliğine ulaşılacağını açıkladı. Bu müdahalenin amacı, hem deniz ekosistemini iyileştirmek hem de turizm ve istihdama olumlu katkı sağlamak.
Ulusal ölçekli çevre hamleleri ve COP31 hazırlıkları
Bakan Kurum, Türkiye genelinde yürütülen benzer çevre seferberliklerine de değindi. Marmara Denizi’nde müsilajla mücadele sürecinde sadece yüzey temizliğiyle yetinilmediğini; sorunun kökenine inildiğini ve bu çerçevede Dünya Bankası işbirliğiyle 400 milyon Euro tutarında bir dış finansmanın ülkeye kazandırıldığını söyledi. Bu kaynak ile atık su arıtma tesislerinin dönüştürülmesi ve Marmara Denizi’nin kirlilikten arındırılması hedeflendi.
Ayrıca Bakan Kurum, İzmit Körfezi’nde de dip çamuru temizliği yürütüldüğünü; İzmir Körfezi için 15 maddelik Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı uygulandığını ve Eğirdir Gölü, Beyşehir, Salda, Mogan, Meke gibi farklı su havzalarında ayrı ihtiyaçlara göre proje ve uygulamalar yürütüldüğünü aktardı. Kurum, her coğrafyanın ihtiyacına göre bilim insanlarıyla birlikte yerinde çözümler geliştirildiğini vurguladı.
COP31 ve uluslararası paylaşım:
9-20 Kasım’da Antalya’da düzenlenecek COP31 Zirvesi sürecinde Türkiye’nin sahada elde ettiği uygulama ve sonuçların dünyaya aktarılacağını belirten Kurum, Fethiye Körfezi örneğini, mapa-şamandıra sistemini, dip çamuru temizliğini ve Sıfır Atık uygulamalarını COP31'de anlatacaklarını söyledi. Kurum, Türkiye’nin çözümleri uygulayan, model üreten ve dünya ile deneyimini paylaşan bir ülke olma hedefini tekrar etti.
Çağrı, kültürel referans ve katılımcılar
Konuşmasını Piri Reis’e atıfla sonlandıran Bakan Kurum, günümüzün uydu, sensör ve dijital haritaları ile geçmişin deniz haritacılığı geleneğini birleştirerek gelecek nesillere teslim edilecek bir çevresel miras bırakma çağrısında bulundu. Kurum, kirliliğe sebep olan unsurlara karşı denetim ve yaptırımları tavizsiz uygulayacaklarını, koruma iradesinin teknolojinin üstünde olduğunu ifade etti.
Programa, Muğla Valisi İdris Akbıyık, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya, AK Parti Muğla Milletvekili Kadem Mete, CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Serbest Dalış Dünya Rekortmeni Şahika Ercümen, sektör temsilcileri, akademisyenler ve vatandaşlar katıldı.
Projeyle ilgili atılan adımlar, hem Fethiye-Göcek Körfezi’nin korunmasına hem de Türkiye’nin sürdürülebilir çevre yönetimi yaklaşımının uluslararası platformlarda paylaşılmasına zemin hazırlamayı hedefliyor.
COP31 BAŞKANI VE ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM
