Kültür Sofrası'nda nişan balığı canlandırması:
Çeşme'de bu yıl ikincisi düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamında, ilçenin evlilik ritüellerinden biri olan nişan balığı geleneği Çeşme Kalesi'ndeki Kültür Sofrası etkinliğinde mizansene taşındı. Etkinlikte süslenen balığın kız evine götürülmesi, ailelerin aynı sofrada buluşması ve kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi sahnelenerek geleneğin ayrıntıları izleyicilere gösterildi.
Hazırlık ve sunum:
Mizansende sürecin tüm aşamaları canlandırıldı. Çeşme Kültürel Miras Derneği Başkanı Ali Rıza İşipek ve Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel tarafından organize edilen gösterimde, nişan balığının hazırlanmasından iki ailenin ortak sofrada buluşmasına kadar uzanan ritüel aktarıldı. Sunumda balığın süslenmesi, tepsi içinde kız evine götürülmesi ve kız evinin pişirip karşılık vermesi vurgulandı.
Geleneksel anlam ve aktarım:
Yeşim Yüksel etkinlikle ilgili olarak, "Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve Çeşme Kültürel Miras Derneği olarak Kültür Yolu Festivali kapsamında hazırladığımız mizansende, nişan balığının süslenmesini, kız evine götürülmesini ve iki ailenin aynı sofrada buluşmasını canlandırıyoruz" ifadelerini kullandı ve geleneği "taşıdığı bereket, dayanışma ve paylaşma duygusuyla yeniden görünür kılmayı amaçladıklarını" belirtti.
Yüksel, Ege Üniversitesi'nden halk bilimci ve Türkolog Prof. Dr. Pınar Fedakâr ile öğrencilerinin Çeşme'de yürüttüğü sözlü tarih çalışmasının ardından geleneğin gastronomi ve halk kültürü mirası olarak gelecek nesillere aktarılması yönünde adımlar atıldığını sözlerine ekledi.
Mizansende belirtildiği üzere, oğlan evinin avladığı veya temin ettiği iri balıklar (çipura, sinarit, levrek gibi) parlak kağıtlar ve motiflerle süsleniyor; üzerine gelin ve damadın baş harfleri işleniyor. Gelin gibi donatılan balık tepsiyle kız evine götürülüyor, kız evi balığı pişirip ortak sofrayı kuruyor. Bu uygulama yerel anlatılarda balığın denizden gelen rızkı, bereketi ve cömertliği temsil ettiği, delikanlının sunduğu balığın "Bir yuva kurmaya, geçimimizi sağlamaya hazırım" mesajını taşıdığı şeklinde yorumlanıyor.
Etkinlik, Çeşme'nin denizcilik kültürü ile aile yaşamını birbirine bağlayan ritüelleri görünür kılmayı ve bu mirası gastronomi ile halk kültürü bağlamında koruyup aktarmayı hedefliyor.
ÇEŞME’NİN "NİŞAN BALIĞI" GELENEĞİ KÜLTÜR SOFRASI’NDA CANLANDIRILDI
