Çiğdemli'nin ekmek ocağı geleneği
Yozgat’ın Sorgun ilçesi sınırlarındaki Çiğdemli Kasabası'nda yıllardır süregelen "ekmek ocağı" geleneği, askere gidecek gençlerin uğurlama ritüeli haline geldi. Molla Ali’nin eski evi olarak bilinen bu mekânda gençler, aileleri ve komşular tarafından yemek yedirilerek uğurlanıyor.
Tarihe dayanan bir ritüel:
Kasaba anlatılarında geleneğin kökeni 1914 yılına dayanıyor. Seferberlik döneminde bölgeden yaklaşık 80 kişi askere giderken, bu evden uğurlanan üç oğul sağ salim geri döndü. Diğer ailelerin kayıplar verdiği bir dönemde bu üç kardeşin dönmesi, evin halk nezdinde özel bir konuma ulaşmasına neden oldu ve zaman içinde buradan ekmek yemeden askere gitmeme alışkanlığı yerleşti.
Kasaba sakinlerinin tanıklıkları:
68 yaşındaki Faruk Çelik, Molla Ali’nin eski evi önünde geleneği anlattı: "Tarihe göre buradan Yemen’e gidenler, harbe gidenler sağ salim döndü. Dönmüş, onun şimdi bura ocak olarak kabul ediliyor. Evlatlar da, torunlar da aynı töreyi devam ettiriyor. Buradan her asker devresi yemek alıyor, lokma yiyor, gidiyor." Çelik, geleneğin hem sembolik hem de toplumsal bir bağ kurduğunu vurguladı.
63 yaşındaki Birol Palabıyık da 1984 yılında askere gitmeden önce bu ocaktan ekmek yediğini ve görevini tamamlayıp kasabasına döndüğünü anlattı. Palabıyık, "Bu ocaktan ekmek yedim. Ve doğuda da görev yapmama rağmen sağ salim çıktım, geri kasabama geldim" diyerek ritüelin halen yaşatıldığını belirtti.
Araştırmacı bakışı ve süreklilik:
Araştırmacı yazar Osman Karaca, Yozgat çevresinde çalışırken Çiğdemli’deki ekmek ocağının hikâyesini yerel kaynaklardan öğrendiğini söyledi. Karaca, 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında birçok ailenin şehit verdiği bir ortamda bu ocaktan şehit çıkmamasının ritüeli beslediğini aktardı: "Bu ocaktan şehit verilmemiş. Bunun üzerine köyden askere gidenler, 'Bu evin askerleri sağ salim döndü. Buradan ekmek yersek biz de sağ salim döneriz.' düşüncesiyle oradan ekmek yemeden askere gitmemişler."
Karaca ayrıca, Kore’ye giden bazı askerlerin de sağ salim döndüğünü ve daha yakın dönem çatışmalarında aynı geleneğin kasabada sürdürülerek toplumsal belleği canlı tuttuğunu ifade etti. Konuşmasının sonunda Karaca, "İnşallah Türkiye’mizde de tek bir şehit vermeyiz bundan sonra" diye ekledi.
Nüfusu 2 bin 271 olan Çiğdemli Kasabası’nda "ekmek ocağı" geleneği, ailelerin ve komşuluk ilişkilerinin bir parçası olarak kuşaklar boyunca aktarılmaya devam ediyor; gençler uğurlanırken bu evden bir lokma almanın hem bir tören hem de umut taşıdığı belirtiliyor.
YOZGAT'IN SORGUN İLÇESİNE BAĞLI ÇİĞDEMLİ KASABASI'NDA, GEÇMİŞTE SAVAŞLARA GİDEN ASKERLERİN SAĞ SALİM DÖNDÜĞÜNE İLİŞKİN ANLATILARLA ANILAN "EKMEK OCAĞI" GELENEĞİ YILLARDIR YAŞATILIYOR.
