Beyaz Saray, Trump'ın 'Gazze Çatışmasını Sonlandıracak Kapsamlı Planı'nı Yayımladı
Beyaz Saray, ABD merkezli X platformundaki hesabından Başkan Donald Trump'a atfedilen 20 maddelik 'Gazze Çatışmasını Sonlandıracak Kapsamlı Planı' önerisini yayımladı. Plan, çatışmanın derhal sona ermesine yönelik koşullar, esir değişimi mekanizması, insani yardım düzenlemeleri, Gazze yönetimi ve güvenlik düzenlemelerini kapsıyor.
Çatışmanın Sonlandırılması ve Geri Çekilme
Plana göre iki tarafın teklifi kabul etmesi durumunda, çatışmanın 'derhal sona ereceği' ve İsrail güçlerinin esirlerin serbestisine hazırlanmak üzere anlaşma doğrultusunda çekileceği ifade ediliyor. Bu süreçte hava saldırıları ve topçu bombardımanının durdurulacağı belirtildi; ancak tam aşamalı geri çekilme için koşullar oluşana kadar savaş hatlarının olduğu gibi kalacağı vurgulandı.
Esir Değişimi ve İadeler
Plana göre İsrail'in anlaşmayı kamuoyuna açık şekilde kabul etmesinden itibaren 72 saat içinde hayatta olan ve olmayan tüm esirlerin iade edilmesi öngörülüyor. Metinde, 'Tüm rehineler serbest bırakıldığında, İsrail, 7 Ekim 2023'ten sonra gözaltına alınan 250 müebbet ceza mahkumu ile bu kapsamda gözaltına alınan tüm kadın ve çocukları da kapsayacak şekilde 1700 Gazzeliyi serbest bırakacak' ifadesi yer aldı. Ayrıca, naaşı verilecek her İsrailli esir karşılığında 15 Gazzelinin cenazesinin bırakılacağı bildirildi.
Afr ve Göç İmkanı
Plan, 'Tüm rehineler iade edildikten sonra, barış içinde bir arada yaşamayı ve silahlarını bırakmayı taahhüt eden Hamas üyelerine af tanınacağı' hükmünü içeriyor. Gazze'den ayrılmak isteyen Hamas üyelerine, onları kabul eden ülkelere güvenli geçiş imkanı sağlanacağı belirtildi.
İnsani Yardım ve Altyapı Onarımı
Plana göre anlaşma kabul edildiğinde Gazze'ye derhal yardım gönderilecek ve yardım miktarları 19 Ocak 2025 tarihli insani yardımla ilgili mutabakatla tutarlı olacak. Su, elektrik, kanalizasyon, hastane ve fırınların onarımı, moloz temizliği ve yolların açılması için gerekli ekipmanların getirilmesi insani yardım kapsamına dahil edildi. Yardımın, Birleşmiş Milletler ve bağlı kuruluşları, Kızılay ve her iki tarafla bağlantısı olmayan diğer uluslararası kuruluşlar aracılığıyla, tarafların müdahalesi olmaksızın sağlanması öngörüldü.
Teknokrat Filistin Komitesi ve 'Barış Kurulu'
Plan, Refah Sınır Kapısı'nın açılmasının 19 Ocak 2025 tarihli mutabakata bağlı olacağını belirtiyor. Gazze yönetimi, günlük kamu hizmetlerini sağlayacak teknokrat ve apolitik bir Filistin komitesinin geçici yönetimi altında yönetilecek. Bu komite nitelikli Filistinliler ve uluslararası uzmanlardan oluşacak ve yeni uluslararası geçiş organı olan 'Barış Kurulu' tarafından denetlenecek. Barış Kurulu'nun Başkan Trump tarafından yönetileceği, aralarında eski İngiltere Başbakanı Tony Blair'in de bulunduğu ve isimleri sonra açıklanacak başka üyeler ile devlet başkanlarının yer alacağı aktarıldı.
Plana göre Filistin Yönetimi, Başkan Trump'ın 2020'deki barış planı ve Suudi-Fransız teklifi gibi önerilerde belirtilen reform programını tamamlayıp Gazze'nin kontrolünü güvenli ve etkili şekilde geri alabilecek duruma gelene dek bu yapı, yeniden inşa ve finansman çerçevesini belirleyecek.
Hamas'ın Rolü ve Silahsızlandırma
Plan, Gazze'yi yeniden inşa ederken 'iş, fırsat ve umut yaratma' hedefini vurguluyor ve özel ekonomik bölge kurulacağını bildiriyor. Metinde, 'Hiç kimse Gazze'yi terk etmeye zorlanmayacak ve ayrılmak isteyenler özgürce ayrılabilecek ve geri dönebilecek' ifadesi yer aldı. Ayrıca, 'Hamas ve diğer gruplar Gazze yönetiminde hiçbir rol üstlenmeyeceklerini kabul edecek' ve tüneller ile silah üretim tesisleri dahil tüm askeri altyapının yıkılacağı belirtilerek bağımsız gözlemcilerin gözetiminde silahsızlandırma sürecinin başlayacağı kaydedildi.
Uluslararası İstikrar Gücü (ISF)
Plana göre, bölgesel ortaklar Hamas ve diğer grupların yükümlülüklerini yerine getirmesini garanti edecek. ABD, Gazze'ye derhal konuşlandırılacak geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü (ISF) oluşturmak için Arap ve uluslararası ortaklarla birlikte çalışacak. ISF'nin Gazze'deki Filistinli polis güçlerine eğitim ve destek sağlayacağı, bu alanda deneyimli Ürdün ve Mısır ile istişarede bulunulacağı, ayrıca yeni eğitilen Filistinli polislerin yanı sıra sınır bölgelerinin güvenliğini İsrail ve Mısır ile birlikte sağlayacağı belirtildi.
İsrail'in Geri Çekilmesi ve Güvence
Plan, 'İsrail'in Gazze'yi işgal veya ilhak etmeyeceği' taahhüdünü içeriyor. Uygulamada İsrail ordusunun, Gazze'den tamamen çekilinceye kadar geçici hükümetle yapacağı anlaşmaya göre işgal ettiği toprakları aşamalı olarak ISF'ye devredeceği, ancak Gazze yeniden ortaya çıkan herhangi bir terör tehdidine karşı güvenli hale gelene kadar bir güvenlik çemberi varlığının devam edeceği ifade edildi.
Planın Hedefi
Trump'ın planı, belirtilen süreçlerin yürütülmesi halinde Filistinlilerin 'kendi kaderini tayin etme ve devlet kurma yolunda güvenilir bir yol için koşulların nihayet oluşmuş olabileceği' iddiasını içeriyor. Plan; esir değişimi, insani yardım, teknokrat yönetim, silahsızlandırma ve geçici uluslararası güvenlik mekanizmaları etrafında somut adımlar öngörmekte.
