Aspendos'ta kazılarda ortaya çıkan figüratif buluntu:
Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütülen kazılarda, Aspendos Antik Kenti'nden sağlık tanrısı Asklepios ile oğlu ve yardımcısı Telesphoros'u birlikte betimleyen bir mermer heykel grubu gün yüzüne çıktı. Buluntu, figürlerin kompozisyonu ve korunmuş işçilik detaylarıyla Roma Dönemi Aspendos'unda sağlık inançlarının kent yaşamındaki yerini göstermesi açısından önemli veriler sunuyor.
Heykel grubu, 2,20 metre boyunda ve Roma İmparatorluk Dönemi'ne ait olup, yapısal ve stil özellikleriyle MS 2. yüzyılın son çeyreğine tarihleniyor. Keşif, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından sosyal medya üzerinden duyuruldu ve eser, bölgedeki şifa kültlerine ilişkin somut bir kanıt olarak değerlendirildi.
buluntu yeri ve arkeolojik bağlam:
Heykel grubu, Tiyatro Caddesi üzerinde yer alan Doğu Meydanı'nın batı cephesindeki Anıtsal Kapı'nın kuzey kanadına ait yıkıntılar arasında tespit edildi. Bu konum, eserin kentin kamusal ve törensel alanlarından birinde sergilendiğini; dolayısıyla yalnızca dinsel değil, aynı zamanda toplumsal bir işlevinin de olabileceğini gösteriyor.
Anıtsal Kapı'nın yıkıntıları arasında bulunması, Asklepios kültünün Aspendos'taki varlığını belgelemenin yanında, sağlık ritüellerinin kent mekânında nasıl yer tuttuğuna dair yeni analiz alanları açıyor. Buluntu konumu, heykelin izleyiciyle doğrudan ilişki kuracak bir alanda konumlandığını düşündürüyor.
ikonografi ve heykeltıraşlık özellikleri:
Heykel grubunun ana figürü Asklepios, ayakta, cepheden betimlenmiş; olgun yaşta, uzun ve gür saçlı, sakallı bir erkek olarak tasarlanmış. Figürün vücut ağırlığını sol bacağı üzerine verdiği, sağ bacağının hafifçe öne doğru uzandığı gözleniyor. Asklepios'un üst gövdesi büyük ölçüde çıplak bırakılırken himationu sol omzundan geçirilmiş ve bel ile bacak çevresinde yoğun kıvrımlar oluşturacak şekilde düzenlenmiş durumda.
Asklepios'un büyük oranda eksik olan sağ kolu, tanrının geleneksel simgesi olan yılan sarılı asaya dayanacak biçimde planlanmıştı. Yüz tipi ile saç ve sakal işçiliği, Roma Dönemi heykeltıraşlık anlayışının tipik göstergelerini taşıyor; yoğun matkap işçiliği ve ayrıntılı kıvrım düzeni bunun somut kanıtları arasında.
Figürün önünde, Asklepios'a göre küçük ölçekli olarak yerleştirilmiş Telesphoros ise tüm vücudunu örten uzun, kapüşonlu giysisiyle dikkat çekiyor. Bu giysi anatomik ayrıntıları örterek figüre sütunumsu bir duruş kazandırıyor; Telesphoros'un konumu ikonik bir tamamlayıcılık işlevi görüyor.
kültürel ve tıbbi sembolizm:
Antik Çağ kaynaklarındaki ikonografiye uygun olarak Asklepios, hekimliği, tedaviyi ve sağlığın korunmasını temsil ediyor. Telesphoros ise tedavi sürecinin tamamlanması, iyileşme ve nekahet dönemini simgeliyor. İki figürün aynı kompozisyonda bulunması, hastalığın tedavisinden kişinin bütünüyle iyileşmesine kadar uzanan şifa sürecinin bütüncül bir anlatımını sağlıyor.
Telesphoros'un Asklepios'un ayağı önünde yer alması, hem kült bağını hem de iyileşme ritüellerindeki hiyerarşik ilişkiyi vurguluyor. Bu anlatım, Aspendos'ta sağlık ve şifa kavramlarının gelişmiş bir ikonografik dille ele alındığını ortaya koyuyor.
keşfin önemi ve sonraki adımlar:
Buluntu, hem sanatsal nitelikleri hem de dinsel-toplumsal bağlamı bakımından Aspendos'un Roma Dönemi yaşamına dair yeni bakış açıları sağlıyor. Heykel grubunun konservasyon ve belgeleme çalışmaları, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile kazı heyeti koordinasyonunda sürdürülecek. Eser, sergileme ve bilimsel değerlendirme süreçlerinin tamamlanmasının ardından Aspendos'un arkeolojik envanterine kalıcı olarak dahil edilecek.
Keşif, Aspendos'un şifa kültleri, inanç dünyası ve kamusal yaşamının birlikte değerlendirilmesine imkân veren önemli bir arkeolojik veri olarak kayda geçti. Bu nedenle çalışma ekibine ve ilgili kurumlara teşekkür edilerek, eserin sonraki koruma ve paylaşım adımları takip edilecek.
ASKLEPİOS İLE OĞLU VE YARDIMCISI TELESPHOROS'U BİRLİKTE BETİMLEYEN YAKLAŞIK 2,20 METRE BOYUNDA MERMER HEYKEL GRUBU GÜN YÜZÜNE ÇIKARILDI.
