Karabağlar yaylasında geleneksel hasat:
Muğla’nın Menteşe ilçesinde Karabağlar Yaylası’nda bu yıl da yöreye özgü üretimin izleri sürdü. Yayla kavunu ile Ata tohumlarından yetiştirilen sebzelerin hasadı, Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü Seyfettin Baydar ve beraberindeki teknik ekip tarafından gerçekleştirildi. Hasat kapsamında üreticiler Mehmet Yıldız ve Halise Dural’a ait bahçelerde tarladan ürün toplandı.
Programa Muğla İl Tarım ve Orman Müdürü Seyfettin Baydar, Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü Süreyya Can, Menteşe İlçe Tarım ve Orman Müdürü Eren Kaçmaz ile teknik personel katıldı. Etkinlik, bölgedeki geleneksel üretim kültürünün korunması ve sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi hedefiyle yürütülen çalışmaların bir parçası oldu.
Yöre ve yayla üretim kültürü:
Karabağlar Yaylası, kendine özgü bitki örtüsü ve jeomorfolojik yapısıyla Muğla için ayrı bir öneme sahip. Bölge, kışın yoğun yağış alması nedeniyle bazı alanların kısa süreli su altında kaldığı bir yapıya sahip; yazın ise hem üretim hem yaşam alanı olarak değerlendiriliyor. Baydar, yayladaki geleneksel üretim alışkanlığının kuşaktan kuşağa aktarıldığını vurguladı.
Yayla kavunu üretim yöntemi:
Karabağlar başta olmak üzere Düğerek, Ortaköy ve Orhaniye mahallelerinde yaklaşık 400 dekar alanda Yayla kavunu yetiştiriciliği yapılıyor. Dikimler mayıs ayında, toprağın tava geldiği dönemde gerçekleştiriliyor ve üretim sırasında sulama yapılmadan devam ediliyor. Üretim sürecinde iki kez çapalama ve "boğaz doldurma" işlemleri uygulanıyor; hasat ise ağustos sonu ile eylül başında yapılıyor.
Yayla kavunları genellikle 3–4 kilogram ağırlığa ulaşıyor ve çoğunlukla kışlık tüketim için değerlendirilmek üzere sapından koparıldıktan sonra tarlada bir gün bekletilip sap kısmı mühürleniyor. Bu yöntemle kavunlar ya direkt pazara sunuluyor ya da askıya alınarak kış aylarında tüketilmeye devam ediliyor. Yerel olarak "Paris, Pıtraklı ve Hırsız Almaz" adlarıyla anılan çeşitler, bölgeye özgü tat ve dokuyu taşıyor.
Kırkağaç ile çeşitlendirme:
Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yürütülen TAKE projeleri kapsamında, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle temin edilen Kırkağaç çeşidi kavun tohumları üreticilerle buluşturuldu. Bakanlık hibesiyle desteklenen bu girişim, Kırkağaç kavununu yuvarlak yapısı, çizgili görünümü, sıkı eti ve tatlı aromasıyla öne çıkarıyor; çeşidin 7–8 kilogram ağırlığa ulaşabilmesi ve kendi tohumundan yeniden üretilebilmesi çiftçiler için avantaj sağlıyor. 1963’ten bu yana Ata Sebzeleri Projesi kapsamında korunan yuvarlak tipinin tamamen yerli ve Ata tohumu niteliğinde olduğu belirtildi.
Ata Sebzeleri Projesi ve üretim desteği:
Ata Sebzeleri Projesi, Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü tarafından destekleniyor ve 2021’de başlatıldı. Proje kapsamında 2025 yılına kadar toplam 5 milyon 560 bin fide üreticiyle buluşturuldu ve Ata Sebzeleri projeleri için ayrılan kaynak 8 milyon 255 bin TL oldu.
2026 yılı uygulamalarında ise 2 milyon 177 bin TL bütçe ile il genelinde üreticilere dağıtılan destekler arasında 200 bin domates, 210 bin biber ve 90 bin patlıcan fidesi ile 20 kilogram kavun, 20 kilogram kınalı bamya ve 1 kilogram marul tohumu yer aldı. Toplamda 500 bin Ata sebze fidesi ve 40 kilogram Ata tohumu, 500 üreticiye %75 Bakanlık hibesiyle verildi.
Projenin öne çıkan faydaları arasında Ata tohumlarının yüksek adaptasyon kabiliyeti ve üreticilerin tohumlarını sonraki yıllarda yeniden kullanabilmeleri yer alıyor. Ata tohumlarından elde edilen ürünler, özgün tat, doku ve aroma özellikleriyle pazarda ilgi görüyor; sahil ve yüksek kesimlerde gerçekleştirilen üretimler sayesinde yaklaşık 9 ay boyunca açıkta sebze üretimi yapılabiliyor. Proje kapsamında üreticilerin daha az tarımsal ilaç ve gübre kullanarak kaliteli ürün elde etmesi ve özellikle kadın üreticilere istihdam imkânı sağlanması da belirtilen hedefler arasında yer aldı.
Yem bitkileri üretimi ve destekler:
Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2026 yılında kaba yem ihtiyacının karşılanmasına yönelik projeler de hayata geçirdi. Bu kapsamda yüzde 75 Bakanlık hibesiyle 100 üreticiye, 1000 dekar alanda kullanılmak üzere silajlık mısır tohumu temin edildi; üretimin yarısından fazlası damla sulama sistemiyle planlandı. Ayrıca 94 üreticiye, 2000 dekar alanda üretim yapılmak üzere sorgum tohumu sağlandı.
Karabağlar Yaylası’ndaki hasat, yerel çeşitlerin korunması ve modern destek mekanizmalarının birleştiğinde nasıl somut sonuçlar verdiğini gösteriyor. Geleneksel bilgi ile programlı desteklerin bir araya gelmesi, hem üreticinin gelirini hem de bölgenin tarımsal çeşitliliğini güçlendirme potansiyeli taşıyor.
MENTEŞE KARABAĞLAR YAYLASINDA ASIRLIK LEZZETİN HASAT ZAMANI
