Akciğerde tomografide görülen nodüller çoğu zaman hastalarda kanser kaygısı yaratıyor. Daviva Avcılar Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümünden Prof. Dr. Gülfidan Çakmak ise her nodülün kötü huylu olmadığını vurguluyor ve düzenli görüntüleme ile etkin takip imkanı olduğunu belirtiyor.
Nodül tanımı ve sık rastlanan nedenleri:
Akciğer nodülü, tomografide 3 cm'den küçük olarak saptanan leke veya odaklar için kullanılan terimdir. Prof. Dr. Çakmak, tomografi çekilen hasta gruplarında yüzde 50'ye kadar nodül görülme oranı olduğunu söylüyor. Nodüller; geçirilmiş enfeksiyon izlerinden, özellikle ülkemizde görülebilen tüberküloz kalıntılarına, mantar enfeksiyonlarına, bazı romatizmal ve otoimmün hastalıkların akciğer tutulumlarına veya malign tümörlere kadar geniş bir neden spektrumunda ortaya çıkabiliyor.
Tanı aşaması ve risk değerlendirmesi:
Nodülün nedenini belirlemek tedavi ve takip planının temelini oluşturuyor. Çakmak, önce radyolojik olarak nodülün özelliklerinin incelendiğini, eski görüntülerle karşılaştırma yapılarak büyüme hızının değerlendirildiğini ve bunun sonucunda kişiye özel bir risk skalası oluşturulduğunu aktarıyor. İyi huylu bir enfeksiyon şüphinde önce ilgili enfeksiyonların tedavisi uygulanırken pek çok hasta sadece takip ile izlenebiliyor.
Risk faktörleri belirginse (örneğin sigara öyküsü veya mesleki maruziyet), daha ileri tetkiklere yönelme kararı veriliyor. Prof. Dr. Çakmak, nodülde büyüme saptanması halinde ileri işlemlere geçildiğini; her hasta için takip protokolünün farklı olacağını vurguluyor.
Belirti, önlem ve önerilen izlem sıklığı:
Akciğer nodülleri çoğunlukla belirti vermeden gelişebiliyor; bu nedenle çoğu kez rastlantısal olarak tespit ediliyor. Kanser olsa bile semptomsuz olabilir; nadiren erken dönemde öksürük gibi değişiklikler görülebiliyor, özellikle KOAH’lı hastalarda öksürüğün niteliğinde farkedilir değişiklikler oluşabiliyor.
Hastalarına önerilerini aktaran Çakmak, risk grubunda olanların (sigara içenler, mesleki veya çevresel kirli hava maruziyeti olanlar, aile öyküsünde malignite bulunanlar) herhangi bir yakınmaları olmasa bile en az 6 ayda bir görüntüleme yaptırmalarını tavsiye ediyor. İlk etapta akciğer grafisi önerilse bile risk yüksekse grafi normal olsa dahi tomografi ile değerlendirme istenebiliyor.
Son olarak Prof. Dr. Çakmak, nodül gelişiminde sigaranın rolüne dikkat çekerek yaşam tarzı, beslenme, uyku düzeni ve stres gibi faktörlerin de değerlendirilmesi gerektiğini; sigarayı bırakamayan veya temiz bir çevreye geçemeyen kişilerin kontrollerini aksatmaması gerektiğini belirtiyor.
"Her akciğer nodülü kanser değildir"
