Zembil: Bafra'da 300 yıllık gelenek modern tasarımla yeniden hayat buluyor
Poşetlerin olmadığı dönemlerde pazar çantası, çamaşır selesi veya erzak taşıma kabı olarak kullanılan zembiller, günümüzde kadınlar tarafından süs çantası, vazo ve diğer günlük kullanım ürünlerine dönüştürülüyor. Bu dönüşüm, hem estetik hem de işlevsellik açısından geleneksel tekniğin yeniden yorumlanması olarak öne çıkıyor.
üretim ve malzeme
Zembillerin ana malzemesi, sulak alanlarda kendiliğinden yetişen, sazlık benzeri ve ince yapraklı bir çayır otu olan kındıradır. Kındıra, yaprak kenarları keskin ve ucu diken gibi koyu renkli bir bitki olup kurutulduğunda dayanıklı ve esnek bir örgü malzemesine dönüşür. Bafra’da 300 yıl önce başlayan uygulamada kındıra, mısır koçanlarının dış kabuğu olan mısır yeleği ile birlikte kullanılarak taşıma çantaları üretiliyordu.
Bafra Mehmet Yıldız Halk Eğitim Merkezi Geleneksel El Sanatları Zembil Ustası Nuran Güngör öncülüğünde verilen eğitimlerde, kadınlar kındırayı avuç içinde bükerek ip haline getiriyor; bu ipin üzerine mısır yaprağından atılan düğümlerle ürünler ortaya çıkıyor. Kurutulmuş mısır yelekleri önce ıslatılarak yumuşatılıyor, iskelet için kındıra konuluyor ve hasır tekniğiyle tamamen elle örülüyor.
koruma, izin ve sürdürülebilirlik
Kızılırmak Deltası’ndaki kuş cennetinden elde edilen kındıranın, hayvanlara koruma sağladığı için yılın belirli dönemlerinde özel izinle toplandığı bildiriliyor. Nuran Güngör, kuşların üreme dönemi dışında kındıraların toplandığını vurgulayarak doğanın dengesi gözetilerek üretim yapıldığını belirtiyor.
Zembillerin tamamen doğa dostu ve organik malzemelerden üretildiği, kullanılmadığında doğaya bırakıldığında toprağa karışıp yok olduğu, ayrıca içine konulan yiyecekleri terletmeyip taze tutma özelliğiyle öne çıktığı ifade ediliyor. Süsleme için ise gıda, bitkisel ve kumaş boyaları kullanılarak sentetik olmayan bir yaklaşım benimsendiği aktarılıyor.
kültürel aktarım ve tasarım uyarlamaları
Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen etkinlikler aracılığıyla zembil yapımı yeni nesillere aktarılıyor. Bu çalışmalar, unutulmaya yüz tutmuş bir el sanatının yaşatılmasının yanı sıra geleneksel zanaatın modern ürünlere dönüştürülmesi yoluyla estetik ve kullanım çeşitliliği yaratan bir tasarım pratiği olarak görülüyor. Eğitimler, yerel bilgi birikiminin korunması, sürdürülebilir üretim modellerinin teşviki ve kadınların el emeği üretim kapasitesinin güçlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Usta anlatımı ve atölye uygulamaları, zembil tekniklerinin korunması kadar bu tekniğin çağdaş tasarım ve küçük ölçekli üretimle nasıl uyumlandırılabileceğine dair somut örnekler de sunuyor. Böylece zembil hem kültürel bir miras olarak yaşatılıyor hem de yerel ekonomiye ve tasarım çeşitliliğine katkı sağlama potansiyeli taşıyor.
BAFRA MEHMET YILDIZ HALK EĞİTİM MERKEZ'NDEDE KADINLAR, KINDIRALARI BÜKEREK İP HALİNE GETİRDİKTEN SONRA MISIR KOÇANLARIYLA ÖREREK HAYALLERİNDEKİ ÜRÜNÜ İMAL EDİYOR.
