Yüz felci: Erken tanı ve tedavi kalıcı hasarı büyük ölçüde önlüyor
Yüz sinirinin hasar görmesiyle ortaya çıkan yüz felcinde (fasiyal paralizi) erken tanı ve erken tedavi büyük önem taşıyor. Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Gümüş, zamanında başlanan tedavinin kalıcı hasar riskini önemli ölçüde azalttığını vurguluyor.
Hastalığın ortaya çıkışı ve nedenleri
Prof. Dr. Haluk Gümüş, yüz felcinin yüz sinirinin hasarı sonucu ortaya çıktığını ve genellikle yüzün bir tarafındaki tüm mimik kaslarını etkilediğini belirtiyor. Gümüş, iki ana mekanizmanın söz konusu olabileceğini aktarıyor: yüz sinirinin doğrudan etkilenmesi (en sık görülen tablo) veya bazı beyin hastalıklarına bağlı gelişen durumlar; ikincisi acil değerlendirme ve tedavi gerektiriyor.
Toplumda sıkça "soğukta kaldım yüz felci oldu" yönünde bir algı bulunduğunu belirten Gümüş, soğuğun doğrudan neden olduğunu söylemenin doğru olmadığını; ancak soğuğun bağışıklığı baskılayarak viral enfeksiyonlar ya da yüz sinirini besleyen damarların etkilenmesi yoluyla dolaylı olarak yüz felcini tetikleyebileceğini ifade ediyor.
Belirtiler
Yüz felcinin ilk belirtileri genellikle yüzün bir tarafındaki mimik kaslarının etkilenmesiyle başlar. Prof. Dr. Haluk Gümüş şu bulguları sıralıyor:
- Göz kapatma güçlüğü veya gözün açık kalması,
- Ağızda sağlam tarafa doğru kayma,
- Alın çizgilerini hareket ettirememe, kaş kaldıramama,
- Kulakta hassasiyet veya ağrı, dilde tat duyusunda değişiklik, bazı sesleri daha yüksek algılama.
Tedavi ve zamanlama
Uzmanlar, yüz felcinden şüphelenildiğinde derhal hekime başvurulması gerektiğini vurguluyor. Prof. Dr. Haluk Gümüş, özellikle ilk 72 saatin kritik olduğunu belirterek, "72 saat içerisinde gelir ve tedaviye başlanırsa çok büyük oranda düzeliyor. Çok küçük bir kısmında yüz felci bulguları kalabilir" diyor.
Tedavi yaklaşımı olarak hekimler genellikle ilaç (hap) tedavisi ile birlikte fizik tedavi ve fizyoterapinin eş zamanlı uygulanmasını öneriyor. Bu iki yöntemin birlikte başlatılması durumunda hastaların büyük çoğunluğunda tam düzelme görülebiliyor.
Ayrıca tedavi planı oluşturulurken hastanın yaşı ve eşlik eden hastalıkların (örneğin şeker hastalığı, hipertansiyon, karaciğer veya böbrek yetmezliği) değerlendirilmesinin önemli olduğu, çünkü bazı ilaçların bu durumlarda ciddi yan etkilere yol açabileceği belirtiliyor.
Korunma ve öneriler
Prof. Dr. Haluk Gümüş, soğuk rüzgarlarda yüzün korunmasının ve vücut bağışıklık sisteminin güçlü tutulmasının önemine işaret ediyor. Soğuktan korunma ve bağışıklığın desteklenmesiyle viral enfeksiyonlara bağlı veya damar kaynaklı tetikleyicilerin azaltılabileceği ifade ediliyor.
Özetle, yüz felci belirtileri fark edildiğinde vakit kaybetmeden uzman hekime başvurarak ilk 72 saat içinde başlanacak uygun tedavi ve eşlik eden fizik tedavi ile kalıcı hasar riski önemli ölçüde azaltılabilir.
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ NÖROLOJİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. HALUK GÜMÜŞ
