Yozgatlı lise öğrencisinin yerli aracı COP31 İklim Okulu'nda
Antalya'da süren Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Yeşil Alan'da yer alan İklim Okulu ziyaretçilerin yoğun ilgisini çekti. Bu alan içinde sergilenen projeler arasında, Yozgat’ın Yerköy ilçesi Rabia Koyunbaşoğlu Anadolu Lisesi 11. sınıf öğrencisi Efendi Açıkgöz tarafından geliştirilen Derman ile ilişkili İHYA ve NİDA projeleri dikkat çekti.
Projenin işleyişi ve teknolojisi:
Derman, telefon şebekelerinin çöktüğü enkaz bölgelerinde özel radyo dalgaları kullanarak beton ve moloz tabakalarını aşabilecek iletişim imkânı sunmak üzere tasarlandı. Araç, 3 kademeli kurtarma ve iletişim teknolojisi ile donatıldı. Enkaz altındaki kişiye doğrudan fiziksel temas ve ses iletişiminin yanı sıra, kolundaki akıllı saat veya bileklikle radyo dalgaları üzerinden eşleşme sağlayarak nabız, canlılık hareketi ve derinlik verilerine erişebiliyor.
Ayrıca enkaz altındaki cep telefonunun yaydığı wi‑fi sinyallerini yakalayarak kurtarma ekiplerine afetzedenin yerini, derinliğini ve sağlık durumuna dair bilgileri iletebilen sistem; üzerinde bulunan zehirli gaz ve sıcaklık dedektörleri sayesinde ani ısı yükselmesi ve patlama riskini uzaktan ölçerek arama‑kurtarma ekiplerinin güvenliğini artırmayı hedefliyor. Tüm veriler operatör ekranından takip edilebiliyor.
COP31 sergilemesi ve gelişim süreci:
Efendi Açıkgöz, projenin geliştirilme amacını, "Deprem alanında şebeke ve internet erişimi olmadığı için enkaz altındaki depremzedelerle haberleşemiyoruz. Bizim tasarladığımız araç kendi radyo frekansını yayarak enkaz altındaki depremzedeyle haberleşmemizi sağlıyor" sözleriyle özetledi. Projenin ilk versiyonunu yaklaşık 2 ayda, ikinci aracını ise yaklaşık 4 ayda tamamladığını belirten Açıkgöz, Derman V2'yi COP31'de ilk kez sergilediklerini söyledi.
Projenin danışmanı Duygu Çiftçi ise Derman'ı "yerli ve milli teknoloji vizyonu ile üretilen insansız afet kurtarma ve haberleşme aracı" olarak tanımladı. Çiftçi, projenin kısıtlı imkânlarla geliştirildiğini ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından alınan resmi davet sonucu COP31'de tanıtıldığını vurguladı. Açıkgöz, ilk projede yaklaşık 15'e yakın sertifika aldıklarını, Derman’ın bakanlık tarafından COP31’e davet edilen tek proje olduğunu belirtti.
Projeden ilhamını 6 Şubat depremlerinde yaşanan kayıplardan aldığını söyleyen Açıkgöz, Selçuk Bayraktar’ın "İstisna bir sonuç istiyorsanız müstesna koşullarda çalışmak zorundasınız" sözünden etkilendiğini ve kendisiyle tanışıp projeyi sunma arzusunda olduğunu dile getirdi.
Genç kaşifin geliştirdiği proje afet anlarında ‘Derman' olacak