yazda artan fiziksel aktivitenin çocuk kalbine etkisi:
Yaz aylarında çocuklar açık havada daha fazla vakit geçirir, spor kamplarına katılır ve günlük hareketlilikleri artar. Medicana Bursa Hastanesi Çocuk Kardiyolojisi Uzmanı Dr. Bahattin Öncü, düzenli egzersizin çocukların büyüme ve gelişiminde temel bir rol oynadığını vurguluyor. Dr. Öncü, çocukluk döneminde kazanılan düzenli egzersiz alışkanlığının yetişkinlikteki kalp sağlığının da temelini oluşturduğunu belirtiyor.
Fiziksel aktivite; kalp kasını güçlendirir, dolaşımı iyileştirir ve ileriki yaşlarda obezite ile diyabet gibi kalp-damar hastalıklarına zemin hazırlayan risk faktörlerini azaltır. Dünya sağlık otoritelerinin önerisine göre okul çağındaki çocuklar için her gün en az 60 dakika orta veya yüksek şiddette fiziksel aktivite hedeflenmelidir. Koşma, yüzme, bisiklet sürme ve takım sporları hem fiziksel hem de ruhsal gelişimi destekler; özgüveni artırır ve stresi azaltır.
sıcak havada egzersiz yaparken uyulması gereken zaman ve kıyafet kuralları:
Dr. Öncü, yaz döneminde sık yapılan hatalardan birinin günün en sıcak saatlerinde spor yapmak olduğunu vurguluyor. Özellikle 11.00 ile 16.00 saatleri arasında güneş ışınlarının etkisi en yüksek seviyededir; bu saatlerde yoğun fiziksel aktiviteler sıcak çarpması ve ciddi sıvı kaybına yol açabilir. Bu nedenle sporlar mümkün olduğunca sabah erken veya akşam serinliğinde planlanmalıdır.
Ayrıca çocukların açık renkli, hafif ve teri dışarı atan spor kıyafetleri giymesi, güneşten korunmak için şapka kullanması ve gerektiğinde güneş koruyucu ürünlerden yararlanması önemlidir. Isınma ve soğuma hareketleri kasları olduğu kadar kalbi de egzersize ve toparlanmaya hazırlar; ısınma ile spor öncesi, hafif tempolu soğuma ile ise kalp ritminin kontrollü şekilde normale dönmesi sağlanır.
sıvı tüketimi ve beslenme önerileri:
Çocuklar yetişkinlere göre daha hızlı sıvı kaybedebilir; bu nedenle Dr. Öncü susama hissinin beklenmemesi gerektiğini söylüyor. Egzersiz öncesinde mutlaka su içilmeli ve spor sırasında her 15-20 dakikada bir küçük miktarlarda su tüketilmelidir. Aktivite sonrasında kaybedilen sıvının yerine konulması gerekir. Gazlı içecekler, aşırı şekerli meyve suları ve enerji içecekleri çocuklar için uygun seçenekler değildir.
Beslenme de fiziksel aktivitenin ayrılmaz parçasıdır. Dr. Öncü, taze sebze ve meyveler, tam tahıllı ürünler, balık, yoğurt ve sağlıklı protein kaynaklarının düzenli olarak tüketilmesini; hazır paketli gıdalar ile aşırı tuz ve şeker tüketiminin sınırlandırılmasını öneriyor.
uyarı işaretleri ve kardiyoloji değerlendirmesi:
Her çocuğun spor yapabileceğini ancak bazı belirtilerin çocuk kardiyolojisi açısından mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirten Dr. Öncü, egzersiz sırasında göğüs ağrısı, bayılma veya bayılacak gibi olma hissi, çarpıntı, aşırı nefes darlığı, açıklanamayan çabuk yorulma, dudaklarda morarma veya ailede genç yaşta ani kalp ölümü öyküsü bulunması gibi durumların uzman değerlendirmesini gerektirdiğini söylüyor. Bu şikâyetler her zaman ciddi bir kalp hastalığı anlamına gelmeyebilir ancak göz ardı edilmemelidir.
Lisanslı spor yapacak çocuklarda spor öncesi sağlık değerlendirmesinin ihmal edilmemesi gerektiği ve gerekli görüldüğünde elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi ve efor testi gibi tetkiklerin yapılabileceği vurgulanıyor. Doğuştan kalp hastalığı bulunan veya daha önce kalp rahatsızlığı tanısı almış çocukların spor yapma uygunluğunun mutlaka çocuk kardiyolojisi uzmanı tarafından belirlenmesi gerekiyor.
acil durumda yapılacaklar ve son hatırlatmalar:
Yoğun sıcak altında spor sırasında baş dönmesi, şiddetli halsizlik, bulantı, kusma, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı ve vücut sıcaklığında belirgin artış görülebilir. Bu belirtiler geliştiğinde çocuk vakit kaybetmeden serin bir ortama alınmalı, sıvı desteği sağlanmalı ve şikâyetler düzelmiyorsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Dr. Bahattin Öncü, yaz aylarında spor yapan çocukların doğru saatlerde egzersiz yapması, yeterli sıvı tüketmesi ve uyarıcı belirtilerin göz ardı edilmemesinin sağlıklı bir yaz dönemi geçirilmeye yardımcı olacağını söylüyor. Düzenli sağlık kontrolleri ve ailelerin bilinçli desteğiyle çocuklar hem güvenle spor yapabilir hem de gelecekte daha sağlıklı bir kalbe sahip olabilir. Sağlıklı bir çocukluk dönemi, yaşam boyu sürecek güçlü bir kalbin temelidir.
ÇOCUK KARDİYOLOJİSİ UZMANI DR. BAHATTİN ÖNCÜ
